Şu anda "Belgeler" Kategorisindeki yazıları görüntülemektesiniz.

HİSSE SENEDİ VE TAHVİLLER

   1. Hisse Senedi:

    Hisse senetleri, anonim sirketler ve sermayesi paylara bölünmüs komandit sirketler tarafından çıkarılan ve belirli ortaklık sermayesine katılma payını temsil eden, yasal sekil sartlarına uygun olarak düzenlenmis kıymetli evraktır.

    Her sermaye şirketi hisse senedini çıkarma yetkisine sahip değildir. Sermaye Piyasası Kurulundan izin alan sermaye şirketleri hisse senedi çıkarabilir. Hisse senedi çıkarma yetkisi olan kurum ve kuruluşlar şunlardır:
<<< Anonim şirketler
<<< Sermayesi paylara bölünmüş komandit şirketler
<<< Özel kanunla kurulmuş kurumlar (T.C. Merkez Bankası, Kamu İktisadi Teşekkülleri, sigorta şirketleri, bağlı ortaklıklar)

     Hisse senetleri yatırımcılara sağladığı imkânlar ve çıkarılma şekillerine göre değişik
isimler altında gruplandırılabilir.

    Kıymetli evrak üzerinde sahibinin ismi belirtiliyorsa nama yazılı, isim belirtilmiyor, elinde bulunduran kişiye alacak hakkı tanıyorsa hamiline yazılı hisse senedidir. Nama yazılı kıymetli evraklar daha güvenlidir. Senet kaybedilirse ya da kötü niyetle başka birinin eline geçerse hamiline yazılı senet kolaylıkla elden çıkarılabilir. Çünkü senedin hak sahibi onu elinde bulunduran kişidir.

      Yatırım alternatifi olarak hisse senedi tercih edilmiş ise getirinin takibi için hisse
senedi fiyat ve değer tanımlarını tanımak gerekir.
     Nominal (İtibari) Fiyat
Hisse senedinin çıkarılması sırasında belirlenen ve üzerinde yazılı olan değere znominal değer denir.
.İhraç Fiyatı
Hisse senedinin satışa sunulduğu fiyattır. Hisse senedi nominal fiyat ile çıkarılabileceği gibi farklı bir fiyat ile de çıkarılabilir.
     Piyasa Fiyatı
Hisse senedinin arz ve talep piyasasında işlem gördüğü fiyattır. Piyasa fiyatı işletmenin durumuna göre yüksek ya da düşük olabilir.


2. Tahviller:

     Anonim sirketlerin ve devletin ödünç para bulmak için itibari kıymetleri esit ve ibareleri aynı olmak üzere çıkardıkları borç senetlerine tahvil denir.

Tahvil, hamilinin bir sirkete kullandırdıgı yabancı sermaye tutarını göstermektedir. Tahvil sahibi, tahvili çıkaran kurulusun uzun vadeli alacaklısıdır. Sirketlerin çıkardıkları tahvillerin süresi iki yıldan az yedi yıldan uzun olamaz.

Tahvil sahibi, sirketin varlıgı üzerinde alacagından baska hiçbir hakka sahip degildir. 0sletme kar etse de zarar etse de tahvil sahibine tahvilin üzerinde yazan oranda faizi ödemek zorundadır.

 Vergi usul kanununa göre muhasebe kayıtlarının objektif belgelerle kanıtlanması zorunludur. Belgeler ispat vesikalarıdır. Yapılan işlemlerin doğru olup olmadığı belgeler sayesinde ortaya çıkar. Belgeler Türk Ticaret Kanununda ve Vergi Usul Kanununda ayrı bölümlenmiştir. Vergi Usul Kanununda yer alan belgeler daha çok devletin vergi alacağını eksiksiz olarak alabilmesine imkan sağlayan belgeler niteliğindedir.

      Ayrıca belgelerin kanunda yer alan şekil şartlarını taşımaları kaydıyla sahibi hakkında delil olabilir. Anlaşmazlık halinde belgelerin kanunda yer alan şekil şartlarını taşıyıp taşımadığı önem kazanır.

Belgeler iki şekilde temin edilir. İlk olarak Vergi Dairesi ile anlaşmalı matbaalara gidip gerekli belgeler bastırılabilir. Diğer bir yöntem de kırtasiyeden boş belgeleri alıp notere onaylatmaktır. Fakat ikinci yöntem tasdik ücretinin pahalı olması dolayısıyla pek kullanılmamaktadır. Genelde mükellefler şirket bilgilerini matbaaya vererek temel bilgiler matbaa tarafından basılmaktadır.

Vergi Usul Kanununda yer alan belgeler şunlardır:

1. Fatura

2. Sevk İrsaliyesi

3. İrsaliyeli Fatura

4. Müstahsil Makbuzu

5. Gider Pusulası

6. Yazarkasa Fişi

7. Serbest Meslek Makbuzu

8. Döviz Alım-Satım Belgesi

9. Yolcu Listesi

10. Perekande Satış Fişi

11. Diğer Belgeler

       Türk Ticaret Kanununda Belge

         Türk ticaret kanununda yer alan belgeler, ticaret hayatında borç alacak ilişkilerinde karşılıklı güven tesis etmek için geliştirilmiş belgeler ile bir ticari kuruluşa ortak olmak amacıyla alınan hisse senetleri gibi menkul kıymetlerin izlendiği belgelerdir.

        Türk Ticaret Kanununda yer alan belgeler aşağıdaki gibidir:

     a-Kambiyo Senetleri
a.1 Bono(Emre muharrer senet)
a.2 Poliçe
a.3 Çek
b- Menkul Kıymetler
b.1 Hisse Senedi
b.2 Tahvil
b.3 Hazine Bonosu
b.4.Varlığa Dayalı Menkul Kıymetler
b.5 Finansman Bonosu…gibi

ÜCRET BORDROSU

Ücret bordrosu çalışanları ücretlerinin dökümünü ayrıntılı olarak gösteren cetveldir.

İşverenler her ay ödedikleri ücretler için ücret bordrosu  düzenlemektedirler. Gelir Vergisi Kanunu’na  göre vergiden muaf olan ücretlerin götürü ücret üzerinden vergiye tabi hizmet erbabına yapılan ücret ödemeleri için bordro tutulmaz.

Ücret bordrolarında en az aşağıdaki bilgiler yazılır;

  • Hizmet erbabının soyadı,adı,ücretin alındığına dair imzası vs.
  • Varsa vergi karnesinin tarih ve numarası,
  • Birim ücreti (aylık,haftalık,günlük,saat veya parça başı ücreti),
  • Çalışma süresi veya ücretin ilgili olduğu süre,
  • Ücret üzerinden hesaplanan kesintilerin tutarı.

Bordroların hangi aya ait olduğu baş tarafında gösterilir .Bir aya ait bordro ertesi ayın 20.gününe kadar hazırlanıp tarihlendilerek, işyerinin sahibi veya müdürü ile bordroyu tanzim eden memur tarafından imzalanır.

İşverenler her ay ödedikleri ücretlere ücret hesap pusulası verirler. Ücret hesap pusulası ücret bordrosu özeti niteliğindedir.

 

Fazla Mesaili Ücret Bordrosu

Normal çalışma saat ve günleri dışında yapılan fazla çalışmalar fazla mesai olarak adlandırılır. Bu tür çalışma ücretlerine de fazla mesai ücreti denir. Fazla çalışma ücretleri %50 veya %100 zamlıdır.

Fazla mesai ücreti toplam ücrete eklenerek kesintiler yapılır. Toplam miktar sigorta tavanını geçmişse sigorta primi fazla olan kısmından kesilmez.

Fazla çalışma süresi günde 3 saati, yılda 270 saati geçemeyeceğinden, yılda 90 iş gününden fazla mesai yapılamaz. (İş Kanunu Madde 10)

Fazla mesai çalışmalarında işçinin rızasının alınması şarttır. Tabi bu kural olağanüstü durumlarda geçersizdir. (Savaş hali vs.)

Resmi tatillerde fazla mesai ücretleri %100 zamlıdır. Mesela bir işçi normal çalışma günlerinde 1 saatte 300,00YTL. alıyorsa mesai saatinde 600,00YTL. alacaktır.

ÖRNEK: Aylık brüt ücreti 210.000,00YTL.olan bir işçi bir ay tam çalışmış, 7-saat fazla mesai (Hafta içi) yapmıştır. Bu işçinin toplam net ücretini hesaplayınız.

ÇÖZÜM: 210.000,00:30                   = 7.000,00YTL. 1 günlük
7.000,00:8                        = 875,00YTL 1 saat
875,00×1.5                       = 1.312,50YTL fazla mesai
1.312,50×7                       = 9.187,50YTL mesai toplamı
210.000,00+9.187,50       = 219.187,50YTL net ücret

SERBEST MESLEK MAKBUZU

 

       Serbest meslek erbabının (avukat, doktor, serbest muhasebeci vb.) mesleki faaliyetine ilişkin her türlü tahsilatı belgelemek için düzenlemek ve kullanmak zorunda olduğu bir belgedir. Serbest meslek erbabı, her türlü tahsilatları için iki nüsha serbest meslek makbuzu düzenler. Bir nüshasını müşteriye verir, müşteriler de bu makbuzu istemek ve almak zorundadır.

    Serbest meslek makbuzunda şu bilgiler bulunur:
_ Serbest meslek erbabının soyadı, adı veya ünvanı, adresi, vergi dairesi ve hesap numarası
_ Müşterinin soyadı, adı veya ünvanı ve adresi
_ Alınan paranın miktarı ve alındığı tarih
_ Kesinti (gelir vergisi ve fon kesintisi) tutarı
_ KDV tutarı
_ Serbest meslek erbabının imzası.
Serbest meslek makbuzu seri ve sıra numaraları ile teselsül ettirilir.
Vergi mükellefi olmayan kişilerden yapılan tahsilatlar için düzenlenen serbest meslek makbuzunda vergi ve fon kesintisi yer almaz. Çünkü, bu kişilerin vergi kesintisi yapma sorumlulukları yoktur. Bu kişilere düzenlenen serbest meslek makbuzunda KDV, alınan ücrete dahildir.

    Serbest meslek makbuzu verme zorunluluğu, gerçek usulde vergilendirilen serbest meslek erbabı içindir. Götürü usule tabi olanların, birinci ve ikinci sınıf tacirlerle, defter tutmak zorunda olan serbest meslek erbabı ve çiftçilere yaptıkları iş karşılığında aldıkları bedeller gider pusulasına bağlanır.

YAZARKASA FİŞİ

Yazar Kasa Günlük “Z” Raporu

Ödeme kaydedici cihazlardan (yazar kasalardan) belli zamanlarda alınan satış ve hasılatların tür ve toplamını gösteren bir belgedir.

Yazar kasalar elektronik hafızalı olduğundan kesilen fişlerle ilgili bilgileri belleğinde saklar. Daha sonra günlük olarak kesilen fişlerin sırasıyla dökümünü verir buna yazar kasa günlük “Z” raporu denir.

YOLCU TAŞIMA LİSTESİ

Şehirlerarası yolcu taşıyan müesseselerce her sefer için ayrı olmak üzere, yolcu listesi düzenleyeceklerdir. Oturma yerleri planlı olarak gösterilecek, yolcu adedi belirtilecektir. Şehir içi yolcu taYımacılışı yapanlar, sadece yolcu bileti keserler, yolcu listesi düzenlemezler.

    Yolcu listeleri, en az üç nüsha olarak düzenlenecek, bir nüshası iş yerinde kalacak, iki nüshası taYıtta bulundurulacaktır.

    Yolcu taşıma biletlerinin komisyoncu ve acenteler tarafından kesilmesi halinde, yolcu listeleri 4 nüsha olarak düzenlenecek ve bir fazla nüshası da bu kişiler tarafından saklanacaktır.

    Yolcu listelerinde, Şu bilgiler bulunur:

  • Yolcu listesini düzenleyenin adı, soyadı varsa ticaret ünvanı,
  • Taşıtı işleten mükellefin adı, soyadı, varsa ünvanı, adresi, vergi dairesi ve hesap numarası,
  • Taşıtın plaka numarası, sefer tarihi ve hareket saati,
  • Bilet numaraları işaretlenmek Yartıyla yolcu sayısı ve toplam hasılat tutarı,
  • Seri ve müteselsil sıra numarası.

    Yolcu listeleri an az yukarıdaki bilgileri taşıyacak şekilde, anlaYmalı matbaalara bastırılarak veya basılı halde alınanlar notere tasdik ettirildikten sonra kullanılabilir.

    Ancak, bir otobüs firmasının veya firmalarının biletlerinin komisyoncular tarafından satılması halinde, yolcu taşıma biletleri ve yolcu listelerini otobüs komisyoncuları kendi vergi dairelerinin bulunduYu ildeki anlaşmalı matbaalara kendi adlarına bastıracaklar ve bu şekilde bastırılacak biletlerin dış yüzü üzerinde, hangi firmanın biletinin olduğunu belirtir, ilgili firmanın, adı ve soyadı varsa ünvanı gibi bilgiler ile amblemi yer alacaktır.

    Otobüs komisyoncuları, bu şekilde bastıracakları yolcu taşıma biletlerini, birbirini takip eden müteselsil seri ve sıra numarası dahilinde teselsül ettireceklerdir. Otobüs firmaları ise hizmet bedeli olarak komisyoncu adına düzenleyecekleri faturalarda satılan bilet miktar ve tutarını ayrıca göstereceklerdir.

GÜNLÜK MÜŞTERİ LİSTESİ

Otel, motel, tatil köyü ve pansiyon gibi konaklama yerleri işletenler tarafından düzenlenen bir belgedir.

Günlük müşteri listelerinde, günlük olarak odalar, bölmeler ve yatak durumu planlı olarak gösterilir. İşletmede bulundurularak, istendişi anda ibraz edilir.

 Günlük müşteri listelerinde, Şu bilgiler bulunmalıdır:

_ Mükellefin adı, soyadı, varsa ünvanı ve adresi
_ Oda numaraları yazılmak suretiyle müşterinin adı, soyadı ve oda ücreti
_ Düzenleme tarihi
_ Müteselsil seri ve sıra numarası

Günlük müYteri listelerinin, anlaYmalı matbaalara bastırılmış veya kullanmadan önce notere tasdik ettirilmesi gerekir.

Konaklama tesislerinden yararlanan müşteriler, günlük olarak bu listelere kaydedilir. Müşterilerin tesislerden ayrılmaları halinde, toplam gün sayısına göre hesaplanan hizmet bedeli tutarında fatura veya fatura yerine geçen belge düzenlenir. Konaklama işletmeleri tarafından düzenlenen faturaların yasal dayanaşını günlük müşteri listeleri oluşturmaktadır.

GİRİŞ VE YOLCU TAŞIMA LİSTESİ

Biletle girilen yerler ve yolcu taşıyan işletmelerde perakende hasılatı belgelemek için kullanılan vesikalardır.

Biletle girilen yerler ile yolcu taşıma işleri için kopyalı olarak en az iki örnek, giriş ve yolcu taşıma bileti düzenlenir. Asıl nüshası müşteriye verilir. Dip koçanlı olarak da düzenlenmesi halinde, dip koçan işletmede kalır; aynı bilgileri taşıyan diğer örneği müşteriye verilir.

Giriş ve yolcu taşıma biletlerinde şu bilgiler bulunmalıdır:

  • İşletme veya mükellefin adı, soyadı, varsa ticaret ünvanı,
  • Bağlı bulunduğu vergi dairesi ve hesap numarası,
  • Seri ve müteselsil sıra numarası.

TAŞIMA İRSALİYESİ

Ücret karşılığında eşya nakleden bütün gerçek veya tüzel kişiler naklettikleri eşya için V.U.Kanunu’nun 209. maddesindeki yazılı bilgilerle sürücünün ad ve soyadı ve aracın plaka numarası ihtiva eden ve seri numarası dahilinde teselsül eden irsaliye kullanmak mecburiyetindedir.

MÜSTAHSİL MAKBUZU

Gerçek usulde vergiye tabi olmayan çiftçilerden satın alınan mahsuller (tarımsal veya hayvansal ürünler) için düzenlenen ve fatura yerine geçen bir belgedir.
Müstahsil makbuzunu, birinci ve ikinci sınıf tacirler ile defter tutmak zorunda olan çiftçiler, götürü usule tabi veya vergiden muaf çiftçilerden satın aldıkları malların bedelini ödedikleri sırada iki nüsha makbuz düzenlemeye ve bunlardan birini imzalayarak satıcı çiftçiye vermeye ve diğerini ona imzalatarak almaya mecburdurlar. Mal, tacir veya çiftçi adına bir adamı veya aracı tarafından alındığı takdirde makbuz bunlar tarafından düzenlenerek imzalanır. Çiftçiden avans üzerine yapılan alımlarda makbuz malın teslimi sırasında düzenlenir.

    Müstahsil makbuzunun şu bilgileri taşıması gerekir:

  • Makbuzun tarihi,
  • Malı satın alan tacir veya çiftçinin soyadı, adı, ünvanı ve adresi
  • Malı satan çiftçinin soyadı, adı ve ikametgah adresi,
  • Satın alınan malın cinsi, miktarı ve bedeli.

Müstahsil makbuzu, seri ve sıra numarası ile teselsül ettirilir.

GVK’ nin 94. Maddesine göre çiftçilerden, ticaret borsalarında tescil ettirilmeden satın alınan zirai ürünler için yapılan ödemelerden;

  • Hayvanlar ve bunların mahsulleri için % 2,
  • Diğer zirai mahsuller için % 4 oranında gelir vergisi kesintisi yapılacaktır.

Ticaret borsalarında tescil ettirilerek satın alınan zirai mahsuller için % 2, hayvanlar ve bunların mahsulleri için % 1 oranında gelir vergisi stopajı ve % 10 fon payı kesintisi yapılır.

KAPAT
Yandex.Metrica