Şu anda "Maliye" Kategorisindeki yazıları görüntülemektesiniz.

DEFTERLERİN SAKLANMASI

Defter tutmak zorunda olanlar, tutmuş oldukları defterlerle bu defterlere kayıtta esas alınan tüm belgeleri ilgili bulundukları yılı izleyen takvim yılından başlamak üzere 5 yıl süre ile saklamak zorundadırlar. (VUK madde 253)

Örneğin birinci sınıf tacir olup bilanço esasına göre defter tutan Bay Ahmet BURAK 2006 hesap dönemine ait olarak tutmuş olduğu bütün defterlerini ve kayıtta kullandığı tüm belgelerini 31.12.2011 tarihine kadar saklamak zorundadır. Ancak bu beş yıllık sürenin hesaplanmasında özellik arz eden durumları da göz önünde bulundurmak gerekir.

Örneğin yukarıdaki örnekte adı geçen tacir Bay Ahmet BURAK in 2009 yılında işletmede kullanılmak üzere bir duran varlık aldığını ve duran varlıkla ilgili 5 yıl süre ile de amortisman ayıracağını düşünelim. Bu duran varlık için amortisman kayıtlarını saklama sorumluluğu, amortisman işleminin biteceği 2013 yılını izleyen 01.01.2014 tarihinde başlayacak ve 31.12.2018 tarihinde ise sona erecektir.

Defter tutmak zorunda olmayan, bir ticari taksi sahibi Bay Turgut TEZEL ise basit usulde vergiye tabidir. Dolayısıyla almış olduğu 2006 yılına ilişkin belgeleri, izleyen hesap döneminden itibaren 5 yıl süre ile yani 2011 yılı sonuna kadar saklamak zorundadır. TTK’nın 68. maddesinde ise ticari defter ve belgeleri saklama süresi, son işlem tarihinden itibaren 10 yıl olarak belirlenmiştir.

                               Defterlerin Kaybolması ile İlgili Sorumluluklar

Saklanılması zorunlu olan defter ve belgelerin yangın, deprem, su baskını ya da tacirin elinde olmayan diğer nedenlerden dolayı kaybolması durumunda, tacirin 15 gün içinde işletmesinin bulunduğu yerin yetkili mahkemesine başvurup zayi belgesi verilmesini istemesi gerekir.

Zayi belgesini alan ve inceleme elemanına sunan tacire defterleri ibraz etmeme ile ilgili vergi cezaları kesilemez. Ticari defter ve belgeleri saklama görevi tacire aittir. Eğer tacir defter ve belgelerin korunmasında gerekli dikkat ve özeni göstermemişse zayi belgesi kendisine verilemez. Zayi belgesini almamış bir tacir ise defter ve belgelerini ibrazdan (yetkili mercilere incelenmesi için vermekten) kaçınmış sayılır.

    Defterlerin İbrazı

    Defter tutmak zorunda olan gerçek ve tüzel kişiler saklamak zorunda oldukları her türlü defter ve belgelerini, kayıtlarını başka bir ortamda tutuyorlarsa o ortamla ilgili araçlarını (disket, CD, mikrofilm, manyetik teyp, mikrofilm gibi) ve kayıtlara ulaşmak için gerekli şifreleri sakama süresi içinde yetkili makam ve memurların isteği üzerine inceleme için vermek zorundadırlar.

İnceleme ve kontrol sırasında, denetimi yapılan kişinin yani mükellefin, yetkili olan memurun çalışmasını sağlamak amacıyla, iş yerinde bir yer tahsis etmek, kendisinden istenen her türlü açıklamaları yapmak, gerektiğinde iş yerini gezip görmesini sağlamak gibi ödevlerinin olduğunu ve bu ödevlerin yerine getirilmesi gereken bir zorunluluk olduğunu bilmesi gerekir.(VUK madde 257)

Mükellefler kendilerinden incelenmek üzere istenen her türlü defter ve belgelerini, hangi süre içinde yetkili kişilere teslim edecektir? VUK’da bununla ilgili olarak açıkça bir süre belirtilmemiştir. Ancak aynı kanunun 14. maddesinde kanunda açıkça bir süre belirtilmemişse en az 15 gün süre verileceği belirtilmiştir. Buna göre defter ve belgelerin yetkili kişilere 15 gün içinde teslim edilmesi gerekmektedir.

Geçici Vergi Ödeme

      Geçici vergi gerçek kişi ve tüzel kişi mükelleflerin 3 er aylık kazançlarının vergilendirilmesidir. Yani mükellefler 3 er aylık dönemler halinde yılda 4 defa geçici vergi beyannamesi ile tahakkuk eden vergilerini bağlı bulundukları vergi dairesine yatırmak zorundadırlar.

      Geçici Vergi Dönemleri                 Beyan                       Ödeme

    1.Dönem: Ocak-Şubat-Mart                    14 Mayıs                              17 Mayıs

    2.Dönem: Nisan-Mayıs-Haziran               14 Ağustos                           17 Ağustos

    3.Dönem: Temmuz-Ağustos-Eylül             14 Kasım                              17 Kasım

    4.Dönem: Ekim-Kasım-Aralık                   14 Şubat                              17 Şuba

    Geçici vergi geçici vergi beyannamesi ile yukarıda belirtilen dönemlerde vergi dairesine elden veya internetten beyan edilir. ve Ödeme olduğunda vergi dairesine ödenir. 3 er aylık dönemler halinde ödenen geçici vergi matrahı kümülatif olarak ilerki 3 er aylık  düzenlenen geçici vergi beyannamelerinde de gösterilir. Toplam geçici vergi tutarından önceki dönemlerde ödenen geçici vergiler düşülür kalan tutar vergi dairesine ödenir.

Beyanname Verme

    Mükellefler kendilerine yasa tarafından konulan yükümlülüklerini, ödevlerini yazılı olarak kendi beyanları ile gerekli kurumlara bildirirler. Bunların başında beyanname gelir. Beyanname mükellefin , işletmenin durumu ile ilgili vergi dairesine verdiği matbu formdur. Vergi Usul Kanununa göre beyanname düzenlenmesi yasal bir zorunluluktur. Beyanname vermeyen, eksik düzenleyen vs mükellefler vergi suçu işlemiş olurlar ve gerekli cezaya çarptırılırlar.

   Mükelleflerin Vermek zorunda oldukları beyannameler aşağıdaki gibidir:

   1. Muhtasar Beyanname: İşveren ve vergi kesintisi yapan kişiler yani vergi sorumlusu tarafından kesilen vergilerin matrahları esas alınarak vergi dairesine bildirilmesinde kullanılan beyannamedir.

     Stopaj yani kaynaktan kesinti yoluyla ilgililerden kesinti yapan vergi mükellefi değil vergi sorumlusu olur. İlgili kişi ya da kuruluştan yapılan kesintileri vergi dairesine götürüp yatırma sorumluluğundan dolayı vergi sorumlusu denmiştir.

    Vergi sorumlusu, kesilen vergiyi muhtasar beyanname ile birlikte eğer aylıksa ertesi ayın 23. günü akşımanı kadar beyan etmek ve de 26. günü akşamına kadar vergi dairesine ödemek zorundadır.

    Eğer muhtasar beyanname 3 aylık veriliyorsa(örneğin 10 dan az işçi çalıştıran işverenler) 3. ayı takip eden ayın 23. günü akşamına kadar beyan edilip, yine 26. günü akşamına kadar vergi dairesine ödenmesi gerekmektedir.

    2. Katma Değer Vergisi Beyannamesi: Katma Değer Vergisi beyannamesi bir malın üretiminden satımına kadar el değiştirmesinde her safhada katılan değer üzerinden alınan tüketim vergisidir.

   Katma değer vergisi beyannamesi vergi sorumlusu veya vergi mükellefi sıfatıyla vergi dairesine verilir.

    3. Geçici Vergi Beyannemesi: Geçici vergi gerçek kişi ve tüzel kişi mükelleflerin 3 er aylık kazançlarının vergilendirilmesidir. Yani mükellefler 3 er aylık dönemler halinde yılda 4 defa geçici vergi beyannamesi ile tahakkuk eden vergilerini bağlı bulundukları vergi dairesine yatırmak zorundadırlar.

      Geçici Vergi Dönemleri               Beyan                        Ödeme

    1.Dönem: Ocak-Şubat-Mart                    14 Mayıs                              17 Mayıs

    2.Dönem: Nisan-Mayıs-Haziran               14 Ağustos                           17 Ağustos

    3.Dönem: Temmuz-Ağustos-Eylül             14 Kasım                               17 Kasım

    4.Dönem: Ekim-Kasım-Aralık                   14 Şubat                               17 Şubat

    4. Kurumlar Vergisi Beyannamesi: Sermaye şirketleri, kooperatifler, iktisadi kamu müesseseleri, dernek ve vakıflara ait iktisadi işletmeler ile iş ortakları elde ettikleri kurum kazancını bağlı oldukları vergi dairesine beyan ettirerek tahakkuk eden vergiyi ödemek zorundadırlar.

        Kurumlar vergisi beyannamesi izleyen dördüncü ayın yani nisan ayının 15. günü akşamına kadar mükelellefin bağlı olduğu vergi dairesine verilir ve nisan ayının sonuna kadar vergi dairesine ödenir. Kurumlar vergisi oranı kurum kazancının % 20sidir.

    5. Özel Tüketim Vergisi Beyannamesi: Özel tüketim vergisi kanununda sayılan kişiler tarafından, ithal, imal, inşa ve iktisap edilen ve aynı kanınında ekli listede yer alan mallar üzerinden ödenecek verginin vergi dairesine bildirilmesinde kullanılan beyannamedir.
Özel Tüketim Vergisine tabi mallara örnek olarak, akaryakıt, kimyasal yağlar, doğalgaz, kara hava deniz taşıtları, alkollü ve alkolsüz içkiler, parfümler, elektrikli ev aletleri, video, telsiz, tv kamerasi gösterilebilir.

       Özel tüketim vergisi vergi dairesi veznesine veya vergi dairesinin bankadaki hesabına yatırılır.  İnternet ortamında da bu beyannamenin verilmesi ve de ödenmesi sözkonusudur.

     6. Yıllık Gelir Vergisi Beyannamesi: Gelir bir gerçek kişinin bir takvim yılı içinde elde ettiği kazanç ve iratların safi tutarıdır.  Yıllık gelir vergisi beyannamesini gerçek kişiler öder. Gerçek kişilik, doğumla kazanılıp ölümle yitirilen kişiliktir. Gerçek kişi insanın bizzat kendisidir.  Gelir vergisi sayılan kazançlar şunlardır:

      Ticari kazançlar, zirai kazançlar, ücretler, serbest meslek kazançları, gayri menkul sermaye iratları, menkul sermaye iratları, kaynağı ne olursa olsun her türlü kazanç ve iratlar.

       Yıllık gelir vergisi beyannamesi izleyen yılın Mart ayının 15. günü akşamına kadar vergi dairesine beyan edilir ve MART ve TEMMUZ aylarında iki eşit taksitte ödenir. Yıllık gelir vergisi beyannamesi en az 2 nüsha olarak vergi dairesine verilir.

       Gelirleri basit usulde tespit edilenler vergiyi ertesi yılın ŞUBAT ayının 15. günü akşamına kadar beyan edip, ŞUBAT ve HAZİRAN aylarında iki eşit taksitte öderler.

Yasarkasa(Ödeme Kaydedici Cihaz) Kullanma

  Katma Değer Vergisi mükelleflerinin , Ödeme Kaydedici Cihazları Kullanmaları Mecburiyeti Hakkundaki 3100 sayılı kanuna göre perakende satış yapan mükellefler , ödeme kaydedici cihaz kullanmak zorundadırlar.

Mükellefler 2009 yılı için 620 TL yi aşan satışları için yazarkasa fişi düzenleyemez. Yazarkasa fişi kesme sınırı her yıl maliye bakanlığı tarafından ilan edilir.

 Ödeme kaydedici cihaz kullanmak zorunda olan mükellefler satın aldıkları cihazı , alış faturasının düzenlendiği tarihten itibaren 15 gün içinde bağlı olduğu vergi dairesine kaydettirmeleri gerekmektedir.

Ödeme kaydedici cihaz yani yazarkasa kullanmak isteyen mükellefler aşağıdaki adımları izlemelidirler.

  1. İşletme yazarkasa alımı için ön izin dilekçesi ile vergi dairesine başvurur ve izin yazısını alır.
2. İzin yazısı ile yazarkasa satan bayilerden yazarkasa satın alır.
3. Satış yapan bayi, izin yazısına dayanarak fatura düzenler.
4. Yazar kasa ruhsatı alıcı ve satıcı tarafından kaşelenip imzalanır.
5. Yetkili servis, cihazı kullanıma hazırlar ve örnek fiş alır.
6. Servisin vereceği Servis Formuyla aynı gün vergi dairesine müracaat ederek yazarkasa levhası alınır. Levha işletmede duvara asılır.
7. Yazarkasa işletmede kullanılmaya başlanır.

    Yazarkasada kesilen fişler makinenin hafızasında sürekli toplanır. İşletme istediği zaman o ana kadar olan satış tutarını X raporu alarak öğrenebilir. Gün sonlarında da Z raporu alınarak o gün o yazarkasadan kaç liralık satış yapılmış öğrenebilir. Ay sonlarında da aylık Z raporu alınarak aylık satış tutarı öğrenilebilir. İşletme, muhasebe kayıtlarında işletmenin kesmiş olduğu her yazarkasa fişi değil bunların toplam tutarını gösteren günlük Z raporu kayıt edilir.

  Ödeme Kaydedici Cihazlara Ait Bilgi Formu: Üretici veya ithalatçı kuruluşların yetkili servis elemanlarının, ödeme kaydedicicihazların hafızalarında meydana gelen arızalara istinaden yaptıkları teknik müdahalelerleilgili olarak düzenlemek zorunda bulundukları 9 Seri Nu.lu genel tebliğe ekli “Bilgi
Formu”nu vergi dairesine gönderme süresi, onarımın yapıldığı tarihten itibaren en çok 15 gün içinde cihazı onarılan mükellefin bağlı olduğu vergi dairesine göndereceklerdir.

Yazarkasa fişiyazarkasa fişi

Defter Tutma

   Muhasebedeki tüm işlemler, objektif belgelere dayanarak gerekli defterlere kaydedilmesi gerekir.
Defterlere kayıt edilmeyen hiç bir işlem geçersizdir.

Defter tutma sorumluluğu tacirin en önemli sorumluluklarından biridir. Defter tutma aynı zamanda muhasebenin bilgi verme veya bilgi üretme fonksiyonunun göstergesidir.

Defterler vergi uygulamalarına ve de vergi dairesi tarafından denetime de yardımcı olmaktadır.

  Vergi Usul Kanununa göre mükelelfler aşağıdaki amaçları sağlayacak şekilde defter tutmak zorundadır.

  1. Mükellefin vergi ile ilgili servet, sermaye ve hesap durumunu tespit etmek,

  2. Vergi ile ilgili faaliyet sonuçlarını ve işlemlerini belli etmek,

  3. Mükellefin vergi karşısındaki durumunu hesap üzerinden kontrol etmek ve incelemek.

  4. Mükellefin hesap ve kayıtlarının yardımıyla üçüncü şahısların vergi karşısındaki durumlarını kontrol etmek ve incelemek.

     Türk Ticaret Kanununda ise defter tutmanın amaçları şöyle sıralanmıştır.

  1. Ticari işletmelerin ekonomik ve mali durumunu tespit etmek,

  2. Borç ve alacak ilişkilerini incelemek,

  3. Her iş yılı içinde elde edilen sonuçları yani kârı veya zararı tespit etmek.

    Muhasebede kullanılan defterler Vergi Usul Kanununda ve Türk Ticaret Kanununda yer alan defter ve belgeler olarak 2 grupta toplanmıştır.

   Defter tutma olayını bir de defter tutan kişi yönünden ele alırsak; Ticari defterlerini
ticari belgelere dayanarak yasaların istediği şekilde tutan bir işletme sahibi, defterde yer alan
kayıtlara bakmak suretiyle ;

İşletmesinin kar-zarar durumunu öğrenir,
Satacağı malların maliyet fiyatını, dolayısıyla satış fiyatını bilir,
İşletmesi ile ilişkisi olan kişilerle, arasındaki borç alacak tutarlarının ne olduğunu öğrenir,
Devletine ödeyeceği vergi tutarını bilir,
İstatistiksel bilgi elde eder,
Önceki dönemlerle içinde bulunduğu dönemi karşılaştırma imkanı bulabileceğinden işletmesinin verimini arttırıcı kararlar alır,
Anlaşmazlık durumunda bu defter ve belgelerini ispat aracı olarak gerekli mercilere sunar.

  Defter Tutacaklar:
Ticaret ve sanat erbabı, Ticaret şirketleri,İktisadi kamu müesseseleri, Dernek ve vakıflara ait iktisadi işletmeler, Serbest meslek sahipleri, Çiftçiler.

  Defter Tutmayacaklar:VUK ‘un 173. maddesinde belirtilen şartları taşıyanlar ticari defter tutmak zorunda değillerdir.
Gelir vergisinden muaf olan esnaf, Gerçek usulde vergiye tabi olmayan çiftçiler, Gelir vergisi kanunumuza göre kazançları basit usulde tespit edilenler, Kurumlar vergisinden muaf olan ;İktisadi kamu müesseseleri ile Dernek ve vakıflara ait iktisadi işletmeler defter tutmak zorunda değildirler.

  Tutulması Zorunlu Olan Defterler:

  Tüccarlar defter tutma bakımından iki sınıfa ayrılmıştır. (VUK madde 176) Her sınıfın defter tutma şekli ve tutmuş olduğu defterler birbirinden farklıdır.
Buna göre;
Birinci sınıf tüccarlar Bilanço esasına göre,
İkinci sınıf tüccarlar ise İşletme hesabı esasına göre defter tutarlar.

Birinci Sınıf Tacirler ve Tutması Gereken Defterler:

  Bilanço usulüne göre defter tutması gereken birinci sınıf tacirlerin kimler oldukları
Vergi Usul Kanunumuzun 177. maddesinde belirtilmiştir. Buna göre;

   1-Satın aldıkları malları olduğu gibi veya işledikten sonra satan ve yıllık satış tutarları, 96.000.YTL veya 130.000. YTL yi aşanlar,
2-Birinci bentte yazılı olanların dışındaki işlerle uğraşıp da bir yıl içinde eldeettikleri gayri safi iş hasılatı 52.000.YTL yi aşanlar,
3-  1 ve 2 numaralı bentlerde yazılı işlerin birlikte yapılması halinde 2 numaralıbentte yazılı iş hasılatının beş katı ile yıllık satış tutarının toplamı 96.000.YTL’ yi aşanlar,
4- Her türlü ticaret şirketleri (Adi şirketler iştigal nevileri yukarıdaki bentlerden hangisine giriyorsa o bent hükmüne tabidir.)
5- Kurumlar Vergisine tabi olan diğer tüzel kişiler (Bunlardan işlerinin icabı bilanço esasına göre defter tutmalarına imkan veya lüzum görülmeyenlerin, işletme hesabına göre defter tutmalarına Maliye Bakanlığınca müsaade edilir.)
6- Kendi istekleri ile bilanço esasına göre defter tutmayı tercih edenler

İkinci Sınıf Tacirlerin Tutmak Zorunda Oldukları Defterler:

    İkinci sınıf tacirler işletme hesabı esasına göre defter tutarlar.(V.U.K md 178)

     1- 177. maddede yazılı olanların dışında kalanlar;
2-Kurumlar Vergisi mükelleflerinden işletme hesabı esasına göre deftertutmalarına Maliye Bakanlığınca izin verilenler.
3- Yeni işe başlayan tüccarlar iş hacimleri, yani alım satım ölçüleri belli oluncaya kadar ikinci sınıf tacir sayılırlar.

Tacirin Maliyeye( Vergi Dairesine) Karşı Sorumlulukları

          Tacirler , faaliyetlerine başlamadan önce bağlı bulunduğu vergi dairesine bir dilekçe ile başvurmak zorundadırlar. Tacir bu dilekçeyi kendisi verebileceği gibi Mali Müşavir aracılığıyla da verebilir. Daha sonra matbu form olan İŞE BAŞLAMA/BIRAKMA BİLDİRİMİni doldururlar.

                                        1. Bildirimlerde Bulunma

                                                 a İşe Başlama Bildirimi

                   b. Adres, iş ve işyeri sayısındaki Değişiklikler

                                                 c. İşi Bırakma Bildirimi

                                         2. Gerekli Defterleri Tutma

                                         3. Gerekli Beyanname ve Bildirgeleri Verme

                                         4. Vergi Levhası Asma

                                         5. Ödeme Kaydedici Cihaz Kullanma(Yazarkasa)

                                         6. Gerekli Vergileri Verme

                                         7. Fatura vb. belgeleri alma ve verme

                                         8. Değişiklikler Hakkında Devamlı Bilgi Verme

                                         9. Beyannameleri Tasdik Ettirme

                                        10. Vergi Kesintisi(Stopaj) Yapma

          Tacirin vergi dairesine karşı sorumluluğu genelde vergisel açıdan bir sorumluluktur. Devlet adına vergi toplama yetkisi olan vergi dairelerine karşı olan yükümlükleri yerine getirmek her mükellefin(tacirin) sorumluğundadır.

          Gerekli bildirimde bulunmayan ve gerekli defterleri tutmayan ve kısacası ödevlerini yerine getirmeyen mükellefler hakkında vergi dairesi tarafından cezai işlemler yapılmaktadır.

           Devletin gelirleri arasında en büyük paya sahip olan vergi gelirlerinin toplanması ise cebridir yani zorladır. Büyük küçük demeden her kazancın vergisi verilmelidir. Bu başta mükellef olmak üzere mali müşavire ve de bu konuda vatandaşa büyük sorumluluklar düşmektedir.

           Teknolojinin gelişmesiyle birlikte e-devlet uygulaması Türkiye de uygulanmaya başlanmıştır. Artık neredeyse Devletin tüm kurumları e-devlet statüsüne kavuşturulmuş , internet ortamında bir çok bilgiye anında ulaşılmıştır.

        1. Bildirimde Bulunma: Tacirlerin işe başlamadan önce vergi dairesine bir dilekçe ile başvuracakları söylenmişti. İşe başlama bildirimini dolduran tacir vergi dairesine bu bildirimi verir.

              Vergi dairesinde görevli memurlar mükellefin beyanının doğru olup olmadığını kontrol etmek için dilekçe ekinde ve işe başlama bildirimindeki adres bilgisinden yararlanarak açılacak işyerine giderler. Görevli memurlara yoklama memuru adı verilir.

               Yoklama memuru bir tutanak yardımıyla işyerindeki demirbaşları, işyeri kirasını vb. kaydeder. Yoklama memuru yoklama fişini doldurduktan sonra bir nüshasını işyeri sahibine verir. Daha sonra vergi dairesinden işyeri vergi sicil numarası alınabilir.

               Vergi dairesine başvuran işletmenin gerçek veya tüzel kişi oluşuna göre , vergi dairesince istenen belgeler farklılık göstermektedir.

                Mükellefler vergi dairesince 3 sınıfta incelenir.

                1. Basit Usulde Mükellefiyet

                2. Gerçek Kişi Mükellefiyeti

                3. Tüzel Kişi Mükellefiyeti

KAPAT
Yandex.Metrica