Şu anda "SMMM Sınavları Meslek Hukuku Ders Notları" Kategorisindeki yazıları görüntülemektesiniz.

MESLEK UNVANI İLE YETERLİLİK İLKESİ

Mesleki unvanları alarak, Kanunun belirttiği mesleki yeterliliği kanıtlamış olan meslek mensupları, meslek unvanlarının gerektirdiği saygı ve güvene yakışır bir şekilde hareket etmek zorundadırlar.

Sahip olunan unvanların dışında başka unvanların kullanılmaması gerekmektedir.

* DÜRÜSTLÜK, GÜVENİLİRLİK VE TARAFSIZLIK

Dürüstlük, güvenilirlik ve tarafsız olma şartı mesleğin temelini oluşturur.

Meslek mensuplarının, mesleki konulardaki çalışmalarında başarıya ulaşmaları dürüstlük, güvenilirlik ve tarafsız olmaları ile mümkündür.

Meslek mensupları çalışmaları sırasında çıkar çatışmalarından uzak kalırlar ve görevlerini sürdürürken gereken mesleki özen ve titizliği gösterirler.

* SIR SAKLAMA

Meslek mensupları ve bunların yanlarında çalışanlar mesleki faaliyetleri dolayısıyla öğrendikleri bilgi ve sırları mesleki faaliyetlerine son verseler bile ifşa edemezler, çeşitli kanunlarla muhbirlere tanınan hak ve menfaatlerden faydalanamazlar; ancak adli yargıya göre suç teşkil eden hallerin yetkili mercilere duyurulması mecburidir.

Adli veya idari her türlü inceleme veya soruşturma birinci fıkra hükmünün dışındadır.

Tanıklık sırrın ifşası sayılmaz.

*SORUMLULUK

a) Sosyal Sorumluluk:

Meslek mensupları; mesleği ifa ederken toplum ve Devlete karşı sorumluluk taşırlar.

b) İşletme Sahip ve Yöneticilerine Karşı Sorumluluk:

Meslek mensupları, işletme salip ve yöneticilerine, isabetli karar alabilmeleri için doğru ve güvenilir bilgiler sağlarlar.

c) Meslektaşlara Karşı Sorumluluk:

Meslek mensupları, ilgili yönetmelikler çerçevesinde ve mesleki eğitimde birbirlerine her türlü bilgiyi vermek ve aktarmak sorumluluğunu taşırlar. Mesleğin gelişmesi ve sağlam temellere oturtulması için aralarında gerekli dayanışmayı kurarlar.

Meslek mensupları hakkında ilgili kuruluşlara asılsız ihbar ve şikayette bulunulmaması gerekmektedir.

d) Odaya Karşı Sorumluluk

Meslek mensupları yıllık maktu ve nisbi aidatlarını süresi içerisinde Odaya ödemeleri gerekmektedir.

Meslek mensupları süresi içerisinde adres değişikliğini Odaya bildirmeleri gerekmektedir.

e) Yasa ve Yönetmeliklere Karşı Sorumluluk

Meslek mensupları 3568 sayılı Meslek Yasasına, ilgili Yönetmeliklerine ve Meslek Kararlarına uymaları gerekmektedir.

* HUKUKİ SORUMLULUK

Mkeslek mensupları verdikleri hizmet sırasında Vergi Usul Kanunu’nda yer alan iştirak, teşvik ve yardım hükümlerine uyan fiilleri sebwbiyle sorumludurlar. Kanun ve Yönetmeliklerde belirtilen ceza hükümleri ayrıca uygulanır.

Meslek mensupları beyanname imzalarken, denetim yaparken ilgili düzenlemelere, ilan olunmuş norm ve standartlara uygun olarak hizmet vermeye özen gösterirler.

Meslek mensuplarınca sahte veya içeriği itibariyle yanıltıcı belge düzenlediği resmi kurum ve kuruluşlarca saptanan iş sahiplerinin Odalar ve Birlik tarafından ilanından sonra defterlerinin tutulmaması ve işlerinin görülmemesi gerekmektedir.

* BAĞIMSIZLIK

Meslek Mensupları, çalışmalarını kendi sorumlulukları altında tam bir bağımsızlıkla yürütürler. Bağımsızlık mesleğin temeli ve vazgeçilmez bir unsurudur.

Meslek mensupları bağımsızlıklarına gölge düşürecek ilişkilerden ve davranışlardan kaçınmalıdırlar.

*BÜRO EDİNME ZORUNLULUĞU

Her meslek mensubu mesleki faaliyetine başlamadan önce bağlı olduğu Oda bilgisinde iş yeri açmak zorundadır.

Ortaklık bürosu veya şirket kurulması halinde de işyeri açılması mecburidir.

Şube açılabilir. Ancak; mesleğin gereği gibi yürütülmesini sağlayacak şekilde şubenin bağlı olduğu Odanın çalışanlar kütüğüne kayıtlı sorumlu ortak görevlendirmeden ve bu ortak sayısından fazla şube açılamaz.

Odaların çalışanlar listesine kayıtlı olmadan unvan kullanarak mesleki faaliyette bulunulamaz.

Çalışanlar kütüğüne kayıtlı olmadan birden fazla beyanname imzalanamaz.

Meslek mensupları sahip oldukları mesleki ruhsatlarını hiçbir koşulda kiraya veremez.

Yeminli Mali Müşavirler muhasebe bürosu açamaz ve muhasebe bürosuna ortak olamazlar.

Mesleki faaliyette bulunmayan meslek mensupları ikametgahlarının bulunduğu bölgenin odasına kaydolurlar.

İşyerini veya ikamet adresini değiştiren meslek mensupları ile bunların kurdukları ortaklık büroları ve şirketler on beş gün içinde yeni adreslerini bağlı oldukları odalara bildirmek zorundadırlar.

*HAKSIZ REKABET

Meslek mensupları, mesleki dayanışma sorumluluğunun bilincinde olarak haksız rekabete neden olacak durum ve davranışlardan kaçınırlar.

Meslek mensupları, başka bir meslek mensubu ile mesleki sözleşmesi devam eden gerçek ve tüzel kişilere mesleki hizmet vermeye girişemezler.

Aynı şekilde ücret ve eleman temini gibi konularda meslek mensupları birbirlerine zarar verecek davranışlarda bulunamazlar.

*TABELA ASMA ZORUNLULUĞU

Her meslek mensubu; işyerinin bulunduğu binanın herkesin kolaylıkla görebileceği biçimde bir yerine, sadece adı ve soyadı ile meslek unvanını taşıyan bir tabela asmak zorundadır.

Birden çok meslek mensubu çalışmalarını ortaklık bürosu veya şirket şeklinde birleştirdikleri takdirde; tabelaya ayrıca ortaklık bürosu veya şirket ünvanı yazılır. Ayrıca ortaklar ad ve soyadları ile unvanlarını da tabelaya yazabilirler.

* BİLDİRİM MECBURİYETİ

Meslek mensupları hizmet verdikleri müşterilerini kayıtlı oldukları odalara 6 ayda bir ilişikteki form ile bildirmek zorundadırlar.

serbest muhasebeciler ve serbest muhasebeci  mali müşavirler Kanunun 2′nci maddesinin a ve b fıkralarında belirtilen işleri bürolarında yapabilecekleri gibi teşebbüs veya işletme sahiplerinin işyerlerinde de yapabilirler.

Serbest muhasebeciler ve serbest muhasebeci mali müşavirler tuttukları defterleri ve bunlarla ilgili belgeleri itinalı şekilde muhafaza altına almak zorundadırlar.

*TİCARET FAALİYETTE BULUNAMAMA

Meslek mensupları, Türk Ticaret Kanununa göre (Ticari) veya (esnaf) sayılmalarını gerektirecek bir faaliyette bulunamazlar. Meslek mensupları kendi mesleki faaliyetleri dışında serbest meslek faaliyetinde bulunamazlar. Ticari mümessillik, ticari vekillik ve acentelik yapamazlar. Adi ve kollektif şirketlerde ortak veya komandit şirketlerde komandite ortak olamazlar. Limited ve anonim şirketlerin yönetim kurulu üyeliği ve başkanlığı görevlerinde bulunamazlar.

*HİZMET AKDİ İLE ÇALIŞAMAMA

Serbest muhasebeciler, serbest muhasebeci mali müşavirler ve yeminli mali müşavirler gerçek ve tüzel kişilere tabi ve onların işyerlerine bağlı olarak hizmet akdi ile çalışamazlar.

*REKLAM YASAĞI

Meslek mensupları; iş elde etmek için, açık ve kapalı dolaylı veya dolaysız yöntemlerle reklamlarını yapamazlar ve yaptıramazlar.

Meslek mensuplarının; tabelalarına, kartvizit, rapor ve bunlara benzer diğer yazışma kağıtlarına ; melek ünvanlarını, iletişim araçlarının numaralarını, açık adereslerini yazmaları reklam sayılmaz. Bunlardan başka hususların yazılması reklam sayılır ve yasaktır.

Meslek mensupları, unvanlarını kullanarak mesleki konularda ve bilimsel nitelikte, gazete ve dergilerde devamlılık arz etmemek üzere yazı yazabilirler. Yayıncılık yapamazlar.

Sadece iş tekliflerinde kullanılmak ve yazılı, sözlü ve görüntülü yayın araçları ile yayınlanmamak üzere kendilerinin, ortaklık veya şirket şirket kuruluşlarında görev yapan diğer meslek mensuplarının öz geçmişlerini kapsayan tanıtıcı broşür bastırabilirler. Bu broşürlerde evvelce veya halen iş yaptıkları müşteriler açıklanamaz.

Kendileri veya mesleki ortaklık veyahut şirketleri adına işin gerektirdiği ciddiyet ve boyutta eleman arama ilanı verebilirler.

İş ilişkisinde bulunduğu firmalar adına bu ilanları veremezler.

* MESLEK MENSUBU MÜŞTERİ ADINA PARA ALIP, 3. KİŞİLERE ÖDEME YAPAMAMASI (Mecburi Meslek Kararı 1)

1- Meslek mensupları müşteri adına üçüncü kişilere (Vergi Dairesi, SSK, Bağ-Kur ve benzeri kurumlara) ödeme yapmak üzere her ne isim altında olursa olsun, Mali Değerler (Para, Çek, Senet, Menkul Değerler ve benzerlerini) alamazlar.

2- Emanet para makbuzu veya benzeri belge kullanamazlar.

* MESLEK MENSUPLARININ KAŞE KULLANMA ZORUNLULUĞU (mECBURİ mESLEK kARARI 3)

Çalışanlar kütüğüne kayıtlı meslek mensupları imzalamak durumunda bulundukları resmi ve mesleki belgelerde Türmob tarafından darphanede yaptırılan kaşeleri kullanmak zorundadırlar.

* İŞ KABULÜ

Meslek mensupları getirilen iş teklifini gerekçe göstermeden reddebilirler, red kararı iş sahibine gecikmeden bildirilir.

İki meslek mensubu tarafından reddedilen iş sahibi ilgili odaya müracaat eder. Oda kendisine meslek mensubu belirler.

Başka bir meslek mensubu ile sözleşmesi bulunan müşterilere bilerek iş önerilemez ve diğer meslek mensubu hakkında olumsuz yorumlarda bulunulmaz.

* SÖZLEŞME YAPILMASI

Taraflar, mesleki konularda yapılacak işler için sözleşme yapabilirler.

Aşağıdaki çalışma konularında sözleşme yapılması zorunludur.

a) Defter tutmak,

b) Süreklilik arz eden müşavirlik hizmetinde,

c) İnceleme, tahlil ve denetim yapmak ve bunlarla ilgili, rapor ve benzerlerini düzenlemek,

d) Yeminli Mali Müşavirlerin tasdik işlemleri,

*ÜCRETİN BELİRLENMESİ

Meslek mensupları asgari ücretin altında iş kabul edemezler.

Ücret yönetmeliğine aykırı davrandığı için işi geri verilmiş ve Oda ve Birlikçe ismi olunmuş iş sahiplerinin işleri kabul edilemez.

* SÖZLEŞMENİN FESHİ

Taraflar haklı nedenlerle veya karşılıklı rızaları ile, aralarındaki sözleşmeyi her zaman feshedebilirler.

Bu takdirde alınmış olan defter ve belgeler sahiplerine geri verilir.

Tarafların tazminat hakları genel hukuk kurallarına tabidir.

* DEFTER VE BELGELERİN SAKLANMASI VE İADESİ

Meslek mensupları kendilerine tevdi edilen defter ve belgeleri işlerinin gereketirdiği süre içinde iyi niyetle muhafaza etmek ve işin bitiminde iade etmek zorundadırlar. Şu kadar ki defter ve belgelerin geri alınması, sahibine yazı ile bildirmiş olduğu hallerde saklama mükellefiyeti bildirme tarihinden itibaren bir ay içinde sona erer. İşin bitiminden itibaren bir ay içinde sahipleri tarafından alınmayan defter ve belgeler bir yazı ile ilgililerin bağlı olduğu vergi dairesine teslim edilir.

*ÇALIŞANLAR LİSTESİNDEN SİLİNMEYİ GEREKTİREN HALLER

Aşağıdaki hallerde meslek mensubunun adı çalışanlar listesinden silinir.

a) Meslek mensubunun, mesleki faaliyette bulunmayacağını yazılı olarka bildirmesi veya çalışma bürosunu kapatmış olması,

b) Çalışma bürosunu oda bölgesi dışına nakletmiş bulunması,

c) Kanuna göre meslekten çıkarmayı gerektiren cezalara çarptırılması,

d) Meslek mensubu olmak için Kanunun aradığı şartların sonradan kaybedilmiş olması,

e) Ruhsatnamenin verildiği tarihte, verilmemesini gerekli kılan sebeplein varlığının sonradan tespit edilmiş olması.

* MESLEKLE VE MESLEK ONURU İLE BAĞDAŞMAYAN İŞLER

Meslek mensuplarının aşağıda belirtilen davranışlarda bulunmaları meslekle ve meslek onuru ile bağdaşmayan hallerden sayılır.

a) Yanıda çalıştırdığı kişilere karşı uygunsuz davranışlarda bulunmak,

b) Aşırı içki ve kumar düşkünlüğü ile tanınmak,

c) Meslektaşlarına, müşterilerine ve kanunlara göre bilgi vermek zorunda olduğu kişi ve kuruluşlara bilgi vermemek veya kasten yanıltıcı bilgi vermek,

d) Kanunlara göre yapılması yasak olan işlerden herhangi birini yapmak.

* MESLEKLE BAĞDAŞAN İŞLER

Aşağıda belirtilen işler meslekle bağdaşan işlerden olup yapılmasında bir sakınca yoktur.

a) Bilirkişilik, tasfiye memurluğu, hayri ve ilmi kuruluşların yönetim kurulu üyeliği görevlerinde bulunmak,

b) Limited ve anonim şirketlerde ortak, komandit şirketlerde komanditler ortak olmak veya murakıplık yapmak,

c) Meslek mensuplarının, üyesi oldukları ve kurumlar vergisinden muaf olan yapı, kalkınma ve tüketim kooperatifleri ve yardım sandıklarının yönetim ve denetim kurulları üyelikleri görevlerinde bulunmak,

d) Kadrolu olarak çalışmamak şartıyla öğretim ve eğitim amacı ile ders vermek,

e) Devamlılık arz etmemek kaydı ile gazete ve dergilerde yazı ve makale yazmak,

f) Seminer ve konferanslara katılmak.

 MESLEK MENSUBUNUN UYMASI GEREKEN KURALLARLA İLGİLİ DİSİPLİN CEZALARI

* UYARMA CEZASI GEREKTİREN HALLER

A) Müşterilerin işlerine karşı, kayıtsız ve ilgisiz kalınması;

b) Birlikte yayımlanan, genelge ve yönerge hükümlerine aykırı olarak, meslek disiplinini bozucu harekelerde bulunulması,

c) Aday meslek mensubunun, mesleğin vakar ve onuru ile, bağdaşmayan işler yapmasına neden olunması veya bileşik izin verilmesi bu eyleme göz yumulması,

d) Diğer meslek mensubu hakkında, ilgili kuruluşlara asılsız ihbar veya şirkette bulunulması,

e) Yasal düzenlemelere uygun tabela asılmaması,

f) Müşteri bildirim listelerinin odaya verilmemesi,

g) Kanun ve Yönetmeliklerde öngörülen sosyal sorumluluk hükümlerine uyulmaması,

h) En az iki kez yazı ile istenmesine rağmen, oda aidat borçlarının haklı gerekçe olmaksızın ödenmemesi,

i) Adres değişikliklerinin, Serbest Muhasebeci, Serbest Muhasebeci Mali Müşavir, yeminli mali Müşavirlerin Çalışma Usul ve esasları Hakkında Yönetmelik hükümlerine uygun olarak süresinde bildirilmemesi

j) Mesleğin yürütülmesi esasında; görevi ile ilgisi olmayan konularda; çıkar çatışmalarına taraf olunması,

k) Yukarıda sayılanlar dışında, mesleğin vakar ve onuruna aykırı davranışlarla, görevin gerektirdiği güveni sarsıcı hareketlerde bulunulması

* KINAMA CEZASI GEREKTİREN HALLER

a) Meslek mensuplarınca, sahip olunmayan ünvanların kullanılması,

b) Yeminli mali Müşavirlerce, kendisinin, eşinin (boşanmış dahi olsa) usul ve füruundan birinin ve üçüncü dereceye kadar (bu derece dahil) kan ve sıhri hısımlarının veya bunların ortak veya yönetimde oldukları firmaların işlerine bakılması veyahut bu yakınlıktaki akrabalarından olan Serbest Muhasebecilerin ve Serbest Mali Müşavirlerin baktığı işlerin, tasdik edilmesi,

c) Meslek mensuplarınca, Serbest Muhasebeci, Serbest Muhasebeci Mali Müşavir ve Yeminli Mali Müşavirlerin Çalışma Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelikte öngörülen yazılı hizmet sözleşmesi yapmadan iş kabul edilmesi.

d) Meslek mensuplarınca, sahte veya içeriği itibariyle yanıltıcı belge düzenlediği resmi kurum ve kuruluşlarca saptanan iş sahiplerinin (zorunlu olarak oda tarafından görevlendirmeler hariç), odalar ve birlik tarafından ilanından sonra defterlerinin tutulması ve işlerinin görülmesi.

e) Meslek mensuplarınca, reklam yasağına uyulmaması,

f) Meslek mensuplarınca, asgari ücret tarifesinde yer alan ücretlerin altında iş kabul edilmesi,

g) Ücret Yönetmeliğine aykırı davrandığı için işi geri verilmiş ve oda ve Birlikçe ismi olunmuş iş sahiplerinin (zorunlu olarak oda tarafından görevlendirmeler hariç) işlerinin kabul edilmesi.

h) Çalışanlar listesine kaydolmadan unvan kullanarak, mesleki faaliyette bulunulması,

i) Yeminli Mali Müşavirlerce, kendi defterleri hariç, defter tutulması, muhasebe bürosu açılması veya muhasebe bürosuna ortak olunması,

j) Başka bir meslek mensubu ile sözleşmesi bulunan müşterilere, bilerek iş önerilmesi ve diğer meslek mensubu hakkında olumsuz yorumlarda bulunulması,

k) Aynı unvan sahibi meslek mensubunun sorumluluğundaki işlerle ilgili, görev ve sorumluluk almadan, bir başka meslek mensubunun görüş bildirmesi, uygulamaları hakkında iş sahiplerine karşıolumsuz eleştiriler yapması,

l) Mesleğin gereği gibi yürütülmesini sağlayacak şekilde; şubenin bağlı bulunduğu odanın çalışanlar kütüğüne kayıtlı sorumlu ortak görevlendirmeden ve bu ortak sayısından fazla şube açılması,

m) Meslek mensuplarınca, kasıt olmaksızın gerekli özen ve titizlik yeterince gösterilmeden; yasal düzenlemelere ve ilan olunmuş norm ve standartlara aykırı olarak beyanname ve bildirimlerin imzalanması, denetlenmesi ve tasdik edilmesi,

n) Oda ve birlik kurulları başkan ve üyelerinin; bu görevleri dolayısıyla kanun ve yönetmeliklere aykırı davrandıklarının tespit edilmesi,

o) Serbest Muhasebeci ve Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlerce; çalışanlar kütüğüne kayıt olmadan birden fazla beyanname imzalanması,

p) Bu yönetmelikte yer almayan; 3568 sayılı Kanuna aykırı diğer eylemlerde bulunulması ve Birlikçe çıkarılmış diğer yönetmelik hükümlerine ve zorunlu meslek kararlarına uyulmaması.

* GEÇİCİ OLARAK MESLEKİ FAALİYETTEN ALIKOYMAYI GEREKTİREN HALLER

a) Çalışanlar listesinde kayıtlı bulunan meslek mensuplarınca sahip olunan unvanla Kanunun 2.nci maddesinde yer alan işlerin yürütülmesi amacıyla gerçek ve tüzel kişilere bağlı ve onların işyerlerine bağımlı olarak açık veya gizli hizmet sözleşmesi ile çalışılması,

b) Meslek mensuplarınca mesleği yapmaları yasaklanmış kişilerle işbirliği yapılması,

c) Ticari faaliyet yasağına uyulmaması,

d) Meslek mensuplarınca, beyanname ve bildirimlerin imzalanması ve denetim ile ilgili yasal düzenlemelerdeki ilke ve kurallarla, ilan olunmuş norm ve standartlara kazten aykırı davranılması veya beyanname imzalama yetkisinin kasten gerçeğe aykırı olarak kullanılması,

e) Yeminli mali Müşavirlerce, tasdike ilişkin yasal düzenlemelerdeki ilke ve kurallarla, ilan olunmuş norm ve standartlara kasten aykırı davranılması veya tasdik yetkisinin kasten gerçeğe aykırı olarak kullanılması

* MESLEKTEN ÇIKARMAYI GEREKTİREN HALLER

a) Mesleğin yürütülmesi sırasında, meslek dolayısıyla işlenen suçlardan dolayı ağır hapis cezası ile cezalandırılmış olunması,

b) Meslek mensuplarının kasten vergi ziyaına sebebiyet verdiklerinin mahkeme kararı ile kesinleşmesi,

c) Meslek ruhsatnamesinin bir başkasına kiraya verilmesi veya herhangi bir şekilde bir başkasına kullandırılmaması,

d) Başka meslek mensuplarının ad ve unvanları kullanılarak, beyanname düzenlenmesi ve imzalanması,

* DİSİPLİN CEZALARI İLE YASAKLARA UYMAMA

Meslekten çıkarılanlar, yeminli sıfatı kaldırılanlar ve geçici olarak mesleki faaliyetten alıkonulanlar; bu yasakların gereklerini derhal yerine getirirler. Bu gerekleri yerine getirmeyenler hakkında odalar veya Birlik tarafından Cumhuriyet Savcılığına suç duyurusunda bulunulur.

Özet
Son yıllarda ülkemizde yaşanan olumsuzluklar etik ve güven problemini ortaya çıkarmıştır. Muhasebe mesleğinde etikle ilgili olarak Amerika Sertifikalı Kamu Muhasebecileri Enstitüsü (AICPA), Uluslararası Muhasebeciler Federasyonu (IFAC), Maliye Bakanlığı, Türkiye Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler ve Yeminli Mali Müşavirler Odalar Birliği (TÜRMOB), Sermaye Piyasası Kurulu ve İç Denetçiler Enstitüsü tarafından çeşitli düzenlemeler yapılmıştır.
Makale bu düzenlemeleri incelemeyi amaçlamıştır.
Anahtar Kelimeler: Etik, Muhasebe Mesleği

ARRANGEMENTS RELATED WITH ETHICS IN ACCOUNTANT PROFESSİON
Abstract
Negative situations, lived in Turkey in last years, has exposed ethics and trust problems. Different arrangement has been made about ethics in accountant profession by American Institute of Certified Public Accountants, International Federation of Accountants Committee, Ministry of Finance, Union of Chambers of Certified Public Accountants of Turkey, Capital Market Committee and The Institute of Internal Auditors.
It is aimed to determine this arrangements in this article.
Keywords: Ethics, Accountant Profession

1.GİRİŞ
Toplum tarafından uyulması zorunlu olan kuralların yasalara bağlanması gerekir. Ancak ahlaki değerlere ilişkin kuralların yasalara bağlanması oldukça zordur. Çünkü aldatma, çalma ve dolandırma gibi kurallar yasaya bağlanabilirken nitelikleri itibariyle doğruluk, fazilet ve fedakarlık gibi değerlerin yasalara bağlanması neredeyse imkansızdır.
Meslek etiği, mesleki faaliyetlerin sürdürülmesi aşamasında ahlaki ve mesleki ilkelere göre hareket etme disiplini olarak kabul edilir. Muhasebe mesleğini düzenleyen mevzuatlarda meslek etiği ayrıca düzenlenmemiş ancak bağımsızlık, tarafsızlık, dürüstlük, güvenilirlilik, mesleki özen ve titizlik, reklam yasağı ve sır saklama gibi genel anlamda etikle ilgili uyulması gereken kurallar belirlenmiştir. Bu bağlamda muhasebe mesleğinde etik kavramından söz ederken yasaların yanında mesleki davranışı belirleyen kuralların önem taşıdıkları görülmektedir.
Herhangi bir mesleğin ifasında meslek elemanları mesleki etiğe ne kadar bağlı kalırlarsa o mesleğe olan güven ve saygınlık o kadar artacaktır.

2. ETİK KAVRAMI VE MUHASEBE MESLEĞİNDE ETİK
2.1. Etiğin Tanımı
Etik insanlar arasındaki ilişkilerde iyi veya kötü, doğru veya yanlış kavramlarının temelini araştıran felsefi bir anlayıştır. Etiği ahlak kavramını da içine alan felsefi bir disiplin olarak tanımlamak mümkündür(Kotar, 1997; 65). Etik davranış, doğru ile yanlışı ayırarak, doğruyu seçme ve ahlaklı davranma yoludur. Ahlaklı davranış da bireylerin toplum tarafından iyi, güzel ve doğru kabul ettikleri bir takım kurallara uygun davranmaktır(Güredin, 1997; 116).
Uluslararası Muhasebeciler Federasyonu’nun (IFAC) 8 numaralı taslak bildirisi etikle ilgili aşağıdaki faktörleri önermektedir(Selvi, 2000 ;60).
*Etiğin tanımı insan eylemleriyle ilgilidir ve bu, davranıştır.
*Bireyler kendi davranışları hakkında bir yargıya varabilirler. Karar verme ve seçme hakkını kullanırlar.
*Eylemler hakkındaki yargılara dayanan ahlaki prensipler ki: bazı değer yargılarına yol gösterici sistem önerir.
2.2. Muhasebe Mesleğinde Etik
Muhasebenin en önemli görevlerinden biri ilgili kişilere doğru ve güvenilir bilgiler sunmaktır. Sunulan finansal bilgiler doğru ve güvenilir değilse bu bilgileri kullananlar sağlıklı kararlar alamazlar ve muhasebe sisteminden beklenen fayda sağlanamaz. Muhasebenin bilgi sunma işlevi göz önüne alındığında muhasebe mesleğinde etik; meslek mensuplarınca kanunlara ve toplumun değer yargılarına uygun, güvenilir bilgilerin sunulmasıdır (Baş, Özocak, 2001; 195-196).

2.2.1. Muhasebe Mesleğinde Etiğe Duyulan Gereksinim
Doğru ve güvenilir bilginin sunulmasını sağlayacak olan, meslek mensubunun ahlak anlayışıdır. Bilgiyi sunan meslek mensubu olduğuna göre onun göstereceği ahlaki veya gayri ahlaki tutum ve davranış bilgi kullanıcılarını etkileyecektir.
Meslek mensubu devletten topluma, mesleki kuruluşlardan müşterilere kadar çok geniş bir alanda sorumlulukları olan kişidir. Meslek mensubu edinmiş olduğu bilgi ve deneyimini, bunu talep edenlere ilgili yasaların ve mesleki kuruluşların öngördüğü sınırlar çerçevesinde sunmalıdır. Meslek mensubu bu görevi yerine getirirken zaman zaman ahlak kurallarıyla çelişkiye düşebilir. Bunun için ahlak açısından ortaya çıkan bu problemleri gidermede meslek ahlakı önemli bir rol oynar. Kısaca muhasebe mesleğinde etik son derece önemlidir (Tükenmez, Kutay, ty; 443).

2.3.Meslek Mensubunda Bulunması Gereken Özellikler
Meslek mensuplarının meslek onuruna yakışır şekilde hareket edebilmeleri için iyi bir yeteneğe sahip olmaları gerekir. Bu yeteneğe ulaşmada en önemli unsur iyi bir mesleki eğitime ve deneyime sahip olmaktır.
Toplum meslek mensubundan güvenilir bilgiler sunmasını bekler. Muhasebe mesleğinin kamu yararına hizmet vermesi nedeniyle meslek mensubunda topluma karşı sorumluluk duygusunun gelişmiş olması gerekir. Bu gelişimi sağlayacak olan, meslek mensubunun etik anlayışı olacaktır. Bu bağlamda meslek mensubunda bulunması gereken en önemli özellikler; dürüstlük, güvenilirlik, tarafsızlık, sır saklama, mesleki özen ve titizlik, sosyal sorumluluk ve bağımsızlıktır (Akbulut, 1998; 126).

2.3.1. Dürüstlük
Muhasebe kamu yararına olan bir hizmettir. Bunun için meslek mensubu kamuyu aldatıcı davranışlarda bulunamaz. Muhasebe mesleğinde güveni sağlayacak olan meslek mensubunun dürüst olmasıdır. Türkiye Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler ve Yeminli Mali Müşavirler Odalar Birliği (TÜRMOB) tarafından yayınlanan mecburi meslek kararı madde 16’da “ruhsatlı meslek mensupları mesleğe uygun olmayan davranışlarda bulunamaz” denilmiştir. Bu da dürüstlügün meslek etigi açisindan önemini göstermektedir.

2.3.2. Güvenirlilik
Muhasebe bilgi sisteminin güvenilir olmasi yönetime dogru karar almasinda yardimci olacaktir. Işletmede mevcut güvenilir bir iç kontrol sistemi, muhasebe kayitlarinin dogrulugunu ve güvenirliligini artiracak, diş raporlamaya da büyük katki saglayacaktir. Bu baglamda güvenirlilik muhasebe mesleginde önemli kriterlerden bir tanesidir. Meslek mensubunun başariya ulaşabilmesi güvenilir olmasina baglidir (Erdogan, 1994; 17).
Mecburi Meslek Karari madde 7’ye göre, Ruhsatlı Serbest Muhasebeciler, Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler ve Yeminli Mali Müşavirler gerçekleri bilerek saptıramazlar ve 3568 sayılı kanunun 2. maddesinde unvanına göre yetkili olduğu işleri yaptığı sürece, düşüncelerini başkalarına bağlı kılamazlar; işlerini dürüstlük, güvenilirlik ve tarafsızlık içinde yürütürler. Meslek mensubu, kendi düşüncesiyle ve yargısıyla oluşan yorumu destekleyen yeterli dayanak bulduğu sürece, vergi kanunlarının ve diğer yasaların yorumlanmasında müşteri yararını gözetir.

2.3.3.Tarafsızlık
Muhasebe bilgisinden etkilenen kesimin gittikçe büyümesi tarafsızlığın önemini daha da artırmaktadır. Ülkemizde özellikle sermaye piyasasının gelişmesinden sonra, işletmelerle ilgilenenlerin sayısı artmıştır Bu durum meslek mensuplarınca tarafsızlık ilkesinin benimsenmesini adeta bir zorunluluk haline getirmiştir. 3568 sayılı kanunun amacına baktığımız zaman da tarafsız bilgi üretmenin önemi görülmektedir. Söz konusu Kanunun 2. maddesinde kanunun amacı şu şekilde açıklanmıştır; “Kanunun amacı, işletmelerde faaliyetlerin sağlıklı ve güvenilir bir şekilde işleyişini sağlamak, faaliyet sonuçlarını ilgili mevzuat çerçevesinde denetlemeye ve değerlendirmeye tabi tutarak gerçek durumu ilgililerin ve resmi makamların kullanımına tarafsız bir şekilde sunmaktır”. Bu bağlamda meslek mensubu çıkar çatışmasından uzak, tarafsız bir tavır sergilemek ve buna uygun bilgiler üretmek zorundadır. Ancak meslek mensubunun müşterisinin çıkarları ile devletin, toplumun ve meslek kuruluşlarının çıkarları arasında bir ikilem yaşamaması mümkün değildir. Meslek mensubu müşteri çıkarlarını göz ardı ederse rekabet koşullarında işini kaybedecek; devletin çıkarını korumazsa da devlet tarafından cezalandırılacaktır. Bunun için meslek mensubu ilgili gruplar arasında optimum bir denge kurmak zorundadır (Çiçelek, Durukan, 1997; 132).

2.3.4.Sır Saklamak
Diğer mesleklerde olduğu gibi muhasebe mesleğinde de meslek mensubu müşterisinin dışarıya açıklamasını istemediği bilgileri onun izni olmaksızın açıklayamaz. Mecburi meslek kararı madde 10’da sır saklama ile ilgili şu hüküm getirilmiştir; “Ruhsatlı meslek mensupları mesleki faaliyetleri sırasında müşterisiyle ilgili edindiği bilgileri ve sırları müşterisinin izni olmadıkça mesleki faaliyetleri son bulsa bile açıklayamazlar. Ruhsatlı meslek mensupları sır saklama kuralına yardımcılarının da uymasını sağlamakla yükümlü olup, aksine davranan yardımcılarını bir daha çalıştıramazlar ve meslektaşlarını bu kişiler hakkında bilgilendirmeleri gerekir”. 3568 sayılı Kanunun 43. maddesinde ise meslek mensupları ve bunların yanında çalışanların işleri dolayısıyla öğrendiklerini ifşa edemeyecekleri belirtilmiş ve suç teşkil eden hallerin yetkili mercilere duyurulması mecburiyeti getirilmiştir. Ayrıca adli veya idari her türlü soruşturmanın birinci fıkra hükmü dışında olduğu ve tanıklığın sırrın ifşası sayılmayacağı hükme bağlanmıştır. Sır saklama özellikle meslek mensuplarının ayrıldığı şirketin rakip şirketine geçmesi durumunda bazı bilgilerin yeni şirketin menfaatine kullanılmasını eski şirkete haksız yere vereceği zararı önlenmesi açısından önemlidir.

2.3.5.Bağımsızlık
Meslek mensubu görevini yerine getirirken bağımsızlık ilkesinden ödün veremez. Nitekim 03.01.1990 tarihinde 20391 sayılı Resmi Gazetede yayınlanan Çalışma Usul ve Esaslar Hakkındaki Yönetmeliğin 9. maddesine göre; meslek mensupları çalışmalarını kendi sorumlulukları altında tam bir bağımsızlıkla yürütürler. Bağımsızlık mesleğin temeli ve vazgeçilmez bir unsurudur. Meslek mensupları bağımsızlıklarına gölge düşürecek ilişkilerden kaçınmalıdır.
Bağımsızlığı ve tarafsızlığı belirleyen nitelikler şunlardır;
*Meslek ve iş ilişkilerinde dürüst davranmak,
*Meslek ve iş yargılamalarında tarafsız olmak,
*Yapamayacağı bir işi kabul etmemek veya yapmaya çalışmamak,
*Mesleğin gerektirdiği bilgileri teknik ve standartlar olarak taşımak.
Bağımsızlık ve tarafsızlık şu durumlarda tehlikeye girer;
*Bir işletmeye dayanmak,
*Bir işletmeden sürekli ve düzenli olarak önemli miktarda ücret almak,
*Müşteri ile olan ilişkilerinde borç alıp vermek,
*Çeşitli, abartılı promosyon veya armağan almak,
*Davalı olma durumu, mahkemeye verme tehdidi,
*Hizmet verdiği işletmeye önceden/sonradan katılmak,
*Müşteri işletmeye başka hizmetler sağlamak,
*Aile ve diğer kişisel ilişkiler kurmak.

2.3.6.Sosyal Sorumluluk
Muhasebe ile ilgili taraflara yanıltıcı bilgi verilmemesi sosyal sorumluluk kavramının özünü oluşturur. Kamuyu aydınlatma zorunluluğu sosyal sorumluluk kavramının gerekliliğinden ortaya çıkmıştır.
3568 sayılı yasaya göre meslek mensubu mesleği icra ederken kamuya ve devlete karşı sorumluluk duygusu içinde hareket etmek zorundadır. Çalışma Usul ve Esaslar Hakkındaki Yönetmeliğin 8. maddesinde sosyal sorumluluk başlığı altında şu açıklamalara yer verilmiştir; “Meslek mensupları mesleği icra ederken topluma ve devlete karşı sorumluluk taşırlar. Meslek mensupları ilgili yönetmelik çerçevesinde ve mesleki eğitimde birbirlerine her türlü bilgiyi vermek ve aktarmak zorundadırlar. Mesleğin gelişmesi ve sağlam temellere oturtulması için aralarında gerekli dayanışmayı kurarlar”.

3. MUHASEBE MESLEĞİNDE ETİKLE İLGİLİ DÜZENLEMELER
3.1. Uluslararası Alandaki Düzenlemeler
Başta ABD olmak üzere uluslararası alanda muhasebe mesleğinde etikle ilgili çalışmalar üç başlık altında toplanabilir(Sözbilir, 2000; 54).
*Şirketlere etik memurlarının atanması,
*Etik konusunda muhasebe meslek birliklerinin yayınları,
*Şirket yıllık genel kurullarında gündeme etiğin dahil edilmesi.
Muhasebe mesleğinde etiği sağlamaya yönelik olarak yapılan çalışmaların başında, işletmelerde etik memurlarının görevlendirilmesi gelmektedir. Bu görevin yürütülmesi ve kontrolü için 1992 yılında Etik Memur Birliği (Ethics Officer Association) kurulmuştur. Söz konusu birliğin amaçları şöyle özetlenebilir:
*Etik memurları arasında birlik ve beraberliğin oluşturulması için çeşitli olanakların sağlanması, *Ortak ilgi alanındaki özel sorunlara birlikte yaklaşım sağlayacak bir yapının oluşturulması,
*İşletme etiği alanında araştırma, öğrenme, paylaşma ve uygulama ile iyileştirmelerin yapılması.
Muhasebe meslek birliklerinin yayınlarında yoğun bir şekilde etik kavramı üzerinde durulmaktadır. Ayrıca şirketler muhasebe sistemlerinin güvenilirliği açısından bu konu üzerinde yoğunlaşmakta ve yönetim kurullarında gerekli kararları almaktadırlar.

3.1.1.Amerika Sertifikalı Kamu Muhasebecileri Enstitüsü Tarafından Yapılan Düzenlemeler
Amerika’da Amerika Sertifikalı Kamu Muhasebecileri Enstitüsü (AICPA) tarafından 1966 yalında “Muhasebe Mesleğinde Meslek Ahlakı Standartları” yayınlanmıştır. Bu standartlar 1988 yılında Enstitünün Mesleki Davranış Yasası’nda yapılan değişiklikle yeniden düzenlenmiştir. Söz konusu davranış kuralları, olması gereken davranışları içeren prensipler ve meslek ahlakına uygun olmayan davranışları açıklamaktadır ve muhasebe mesleği ile uğraşan tüm üyeler için uyulması zorunludur (Uslu, 1997; 26).
Mesleki Davranış Yasası’nda 6 prensip ve 11 tane de kural vardır (Uslu, 1997; 27-28). 6 prensip kısaca şu şekilde açıklanabilir.

Sorumluluk: Meslek mensupları mesleklerini icra ederken mesleki duyarlılık ve moral değerleri göz önünde bulundurmalıdırlar.

Kamu Yararı: Üyeler kamu yararına hizmet etmek zorundadırlar ve kamu güvenini sarsacak davranış içinde bulunamazlar.

Dürüstlük: Kamu yararını sağlamaya yönelik olarak meslek mensupları mesleki sorumluluklarını dürüst bir şekilde yerine getirmek zorundadırlar.

Tarafsız ve Bağımsız Olma: Meslek mensubu müşterilerine hizmet sunarken tarafsız olmalı ve hizmet sunduğu işletmeyle hiçbir çıkar ilişkisi içinde olmamalıdır.

Özenli Çalışma: Meslek mensubu görevini özenle yerine getirebilmek için teknik ve ahlaki meslek standartlarını incelemeli, yeteneğini ve sunduğu hizmetin kalitesini geliştirmeye çalışmalıdır. Ayrıca mesleki sorumluluklarını disiplinli ve düzenli bir çalışma içersinde yerine getirmelidir.
Sunulan Hizmetin Kapsam ve Niteliği: Meslek mensubunun sunacağı hizmetin kapsam ve niteliği Mesleki Davranış Yasası’nın prensipler bölümünde açıklanmıştır. Bu nedenle meslek mensubu sunulan hizmetin kapsamı ve niteliğini belirlemek için bunları incelemek durumundadır.

Mesleki Davranış Yasası’nın 11 kuralı şunlardır;
Bağımsızlık:
Meslek mensubu mesleğini icra ederken ilgili firmadan tamamen bağımsız olmalıdır. Denetçinin kişisel olarak veya bağlı bulunduğu denetim firmasının müşterisiyle mali bir ilişki içersinde olması, iş ilişkisi içinde olması, yönetim danışmanlığına bulunması ve hukuki bir ihtilaf olması bağımsızlığı zedeleyen unsurlar olarak kabul edilir. Denetçi veya muhasebeci denetim hizmetini yerine getirirken bağımsız olmak zorundadır.

Dürüst ve Tarafsız Olma: Meslek mensubu işleri yaparken dürüst ve tarafsız olmalıdır.

Genel Standartlar: Tüm üyelerin uyması gereken 4 tane genel standart vardır. Bu standartlar; mesleki yeterlilik standardı, mesleki özen standardı, planlama ve denetleme standardı ve yeterli ve geçerli veri standardıdır.

Standartlara Uyma: Üyeler mesleki faaliyetlerini yürütürken ilgili mesleki kuruluşlar tarafından yayınlanmış bulunan standartlara uymak zorundadır.

Muhasebe Prensipleri: Bu prensipler Devlet Muhasebesi ve Finansal Muhasebe Standartları Kurullarınca yayınlanmış muhasebe standartlarıdır ve tüm üyeler için geçerlidir.

Müşteriyle İlgili Bilgilerin Gizliliği: Muhasebeci edindiği bilgileri müşterinin izni olmadan açıklayamaz. Mahkeme çağrısı olması durumunda üye buna uymak zorundadır ve edindiği bilgileri ilgili ve sorumlu kişilere aktarmakla yükümlüdür.

Şarta Bağlı Ücret: Meslek mensubu gerçeklerin çarptırılmasına yönelik olarak ücret tekliflerini hiçbir zaman kabul edemez.

Uygunsuz Davranışlar: Uygunsuz davranışlar meslek adını ve dürüstlüğünü zedeleyen davranışlardır. Bu davranışlar şunlardır;

a- Müşteriye ilişkin kayıtların ve denetim çalışma kağıtlarının saklı tutulup müşteriye geri verilmemesi,
b- İstihdamda ayrılık yaratma,
c- Muhasebe prensip, standart ve kurallarına uymamak,
d- Finansal tabloların düzenlenmesinde ihmalkar davranmak.

Reklam Yapma ve Hizmet Satışına Yönelik Diğer Talep Biçimleri: Meslek mensubu yanlış ve aldatıcı reklam ve beyanlarla müşteri çekemez. Baskı uygulayarak, taciz ederek ve dolandırıcılıkla iş yapmak kesinlikle yasaktır.

Komisyon ve Danışma Ücretleri: Hiçbir meslek mensubu bir mal veya ürün için veya başka bir meslektaşına tavsiye ve tanıtma için müşterilerden komisyon ve benzeri ücret talebinde bulunamaz.

Mesleği İcra Biçimi ve İsim: Bu kurala göre meslek mensubu mesleğini icra etmek için şahıs işletmesi, adi ortaklık veya anonim şirket biçiminde örgütlenebilir. Kullandığı isim yanıltıcı olmamalıdır. Örneğin ayrılmış veya ölmüş ünlü bir ortağın adını kullanmak doğru bir davranış biçimi değildir.

3.1.2. Uluslararası Muhasebeciler Federasyonu Tarafından Yapılan Düzenlemeler
Uluslararası Muhasebeciler Federasyonu (IFAC) tarafından “Profesyonel Muhasebeciler İçin Ahlak Kuralları” yayınlanmıştır. 18 bölümden oluşan bu kuralların 7 bölümü bütün muhasebecilere, 7 bölümü serbest meslek faaliyetinde bulunan muhasebecilere, 4 bölümü de bağımlı çalışan muhasebecilere uygulanabilir (Pekdemir, 1999; 22).
Bütün muhasebecilere uygulanabilecek ahlak kuraları şunlardır;
Doğruluk ve tarafsızlık,
Ahlak çatışmalarının çözümlenmesi,
Mesleki yeterlilik,
Gizlilik,
Vergi uygulaması,
Sınır ötesi faaliyetler, yani bölgesel teknik standartların ve ahlak kurallarının önceliği,
Tanıtım.
Serbest meslek faaliyetinde bulunan muhasebecilere uygulanabilecek ahlak kuralları şunlardır;
Bağımsızlık,
Mesleki yeterlilik ve muhasebeci olmayanlardan yararlanılmasına dair sorumluluklar,
Ücretler ve komisyonlar,
Serbest muhasebecilikle bağdaşmayan uygulamalar,
Diğer serbest meslek faaliyetinde bulunan muhasebecilerle ilişkiler,
Kamu yararına uygulamalar,
Reklam ve teşvik.
Bağımlı çalışan muhasebecilere uygulanacak ahlak kuraları ise şunlardır;
Sadakat çatışması,
Meslektaşlara destek,
Mesleki yeterlilik ve bilginin sunuluşu.

3.2. Türkiye’de Yapılan Düzenlemeler
3.2.1. Maliye Bakanlığı Tarafından Yapılan Düzenlemeler
Maliye Bakanlığı tarafından yayınlanan Muhasebe Sistemi Uygulama Genel Tebliği’ne (MSUGT) göre muhasebenin temel kavramları 12 başlık altında toplanmıştır. Bu kavramlardan sosyal sorumluluk kavramı, tarafsızlık ve belgelendirme kavramı, tutarlılık kavramı ve tam açıklama kavramı MSUGT’ye göre muhasebe mesleğinde etikle ilgili düzenlemelerdendir (İSMMMO, ty; 8).

· Sosyal Sorumluluk Kavramı:
Bu kavram, muhasebenin işlevini yerine getirme noktasındaki sorumluluğunu belirtmektedir. Sosyal sorumluluk kavramı; muhasebenin organizasyonunda, muhasebe uygulamalarının yürütülmesinde ve mali tabloların düzenlenmesinde ve sunulmasında belli kişi veya grupların değil tüm toplumun çıkarlarının gözetilmesi ve dolayısıyla bilgi üretiminde gerçeğe uygun, tarafsız ve dürüst davranılması gereğini ifade eder.

· Tarafsızlık ve Belgelendirme Kavramı:
Muhasebe kayıtları gerçek durumu yansıtmalı, kayıtlar usulüne uygun olarak düzenlenmiş, objektif belgelere dayandırılmalı ve muhasebe kayıtlarına esas alınacak yöntemlerin seçilmesinde tarafsız ve önyargısız davranılması gerekir.

· Tutarlılık Kavramı:
Tutarlılık kavramı, muhasebe uygulamaları için seçilen muhasebe politikalarının birbirini izleyen dönemlerde değiştirilmeden uygulanması gereğini ifade eder. İşletmelerin mali durumunun, faaliyet sonuçlarının ve bunlara ilişkin yorumların karşılaştırılabilir olması bu kavramın amacını oluşturur. Tutarlılık kavramı benzer olay ve işlemlerde, kayıt düzenleri ile değerleme ölçülerinin değişmezliğini ve mali tablolarda biçim ve içerik yönünden tek düzeni öngörür. Geçerli nedenlerin bulunduğu durumlarda işletmeler, uyguladıkları muhasebe politikalarını değiştirebilirler. Ancak bu değişikliklerin ve bunların parasal etkilerinin mali tabloların dipnotlarında açıklanması zorunludur.

· Tam Açıklama Kavramı:
Mali tabloların, bu tablolardan yararlanacak kişi ve kuruluşların doğru karar vermelerine yardımcı olacak ölçüde yeterli, açık ve anlaşılır olması gerekir. Mali tablolarda finansal bilgilerin tam olarak açıklanması yanında, alınacak kararları etkileyebilecek, gerçekleşmesi muhtemel olaylara da yer verilmesi bu kavramın gereğidir.

3.2.2.Türkiye Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler ve Yeminli Mali Müşavirler Odalar Birliği Tarafından Yapılan Düzenlemeler
3.2.2.1. 3568 Sayılı Serbest Muhasebecilik, Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik ve Yeminli Mali Müşavirlik Kanunu
3568 sayılı kanunda meslek mensuplarının uyması gereken kurallar belirtilmiştir. Bu kurallar ile muhasebe mesleğinde çalışma disiplini, mesleki güven ve etik amaçlanmıştır. Bu amacı gerçekleştirmeye dönük düzenlemeler şunlardır;

· Unvanların haksız kullanılmaması:
3568 sayılı kanunun 3. maddesine göre; kanunen kullanmaya yetkisi olamayanlar tarafından serbest muhasebeci, serbest muhasebeci mali müşavir ve yeminli mali müşavir unvanlarının veya bu unvan veya kavramlara karışacak veya onlara benzer her türlü unvan, ibare veya remizlerin kullanılması yasaktır.

· Meslek mensubu olabilmenin genel şartları:
Kanunun 4. maddesinde meslek mensubu olabilmenin genel şartları sayılmıştır. Aşağıda açıklanan şartlardan birinin mevcut olmaması durumunda meslek mensubu olmak mümkün değildir. Bu şartlar şunlardır;
a-T.C. vatandaşı olmak,
b-Medeni hakları kullanma ehliyetine sahip olmak,
c-Kamu haklarından mahrum bulunmamak,
d-Ceza veya disiplin soruşturması sonucunda memuriyetten çıkarılmış olmamak,
e-Meslek şeref ve haysiyetine uymayan durumları olamamak. Taksirli suçlar hariç olmak üzere, affa uğramış olsalar dahi ağır hapis veya 5 yıldan fazla hapis cezası almamış olmak. Zimmet, ihtilas, irtikap, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, inancı kötüye kullanma ve dolanlı iflas gibi yüz kızartıcı suçlar ile istimal ve istihlak kaçakçılığı dışında kalan kaçakçılık suçları, resmi ihale ve alım satımlara fesat karıştırma veya devlet sırlarını açığa vurma, vergi kaçakçılığı veya vergi kaçakçılığına teşebbüs suçlarından dolayı hüküm giymiş bulunmamak.

· Yemin:
Yeminli Mali Müşavirlik mesleğine kabul edilenler, görevlerine fiilen başlamadan önce Asliye Ticaret Mahkemesinde “Yeminli Mali Müşavirlik mesleginin, bir kamu hizmeti oldugunu bilerek, T.C. kanunlarina, meslek kuralari ve meslek ahlakina uyacagima, meslegimi tam bir bagimsizlik, tarafsizlik ve dürüstlük içinde yapacagima, üzerime aldigim işleri dikkat ve özenle yapacagima, namusum ve şerefim üzerine yemin ederim.” diyerek yemin eder (madde 11).

· Tasdik ve tasdikten doğan sorumluluk:
Kanunun 12. maddesine göre Yeminli Mali Müşavirler gerçek veya tüzel kişilerin veya bunların teşebbüs ve işletmelerinin mali tablolarını veya beyannamelerini mevzuat hükümlerine, muhasebe prensiplerine ve muhasebe standartlarına uygunluğunu tasdik ederler. Ayrıca hesapların denetim standartlarına göre incelendiğini tasdik ederler. Yeminli Mali Müşavirler yaptıkları tasdikin doğruluğundan sorumludurlar. Yaptıkları tasdikin doğru olmaması halinde, tasdikin kapsamı ile sınırlı olmak üzere, zıyaa uğratılan vergilerden ve kesilecek cezalardan mükellefle birlikte müştereken ve müteselsilen sorumlu olurlar.

· Meslekle ilgili konularda çalıştırılamayacak olanlar:
Meslek mensupları kişisel veya ortak bürolarında mesleği yasaklananları çalıştıramayacakları gibi bunlarla her ne şekilde olursa olsun meslekleri ile ilgili işbirliği yapamazlar (madde 13).

· Meslek sırları:
Kanunun 43. maddesinde meslek sırları açıklanmıştır. Meslek mensupları ve bunların yanlarında çalışanlar, işleri dolayısıyla öğrendikleri bilgi ve sırları ifşa edemezler, çeşitli kanunlarla muhbirlere tanınan hak ve menfaatlerden faydalanamazlar. Ancak suç teşkil eden hallerin yetkili mercilere duyurulması mecburidir. Tanıklık sırrın ifşası sayılmaz.

· Reklam yasağı:
Meslek mensupları iş elde etmek için reklam sayılabilecek faaliyetlerde bulunamazlar. Tabela veya basılı kağıtlarında ruhsatname ile belirlenen mesleki unvanları dışında başka sıfat kullanamazlar (madde 44).

· Yasaklar:
Madde 45’e göre Serbest Muhasebeciler, Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler bu unvanlariyla, Yeminli Mali Müşavirler de unvan ve tasdik yetkileriyle kanunun 2.maddesinde sayili işlerin yürütülmesi sirasinda gerçek ve tüzel kişilere tabi ve onlarin işlerine bagli olarak hizmet akdi ile çalişamazlar, ticari faaliyette bulunamazlar, meslekle ve meslek onuru ile bagdaşmayan işlerle ugraşamazlar.

· Ücret:
Tarifedeki asgari miktar altinda iş kabulü yasak olup, aksine hareket disiplin cezasini gerektirir(madde 46).

· Disiplin suçlari:
Kanunun 48. maddesinde disiplin cezalari açiklanmiştir. Ilgili maddeye göre disiplin cezalari; uyarma, kinama, geçici olarak mesleki faaliyetten alikoyma, yeminli sifatini kaldirma ve meslekten çikarmadir. Meslegin vakar ve onuruna aykiri fiil ve harekette bulunanlarla; görevlerini yapmayan veya kusurlu olarak yerine getiren veya görevinin gerektirdigi güveni sarsici harekette bulunan meslek mensubu hakkinda, muhasebe ve müşavirlik hizmetlerinin geregi gibi yürütülmesi maksadi ile durumun niteligine ve agirlik derecesine göre yukaridaki disiplin cezalari uygulanir. Örnegin mesleki kurallara, meslegin vakar ve onuruna aykiri fiil ve hareketlerde bulunmak ve görevin gerektirdigi güveni sarsici hareketlerde bulunmak uyarma cezasini gerektirecek davraniştir. Bu durumda meslek mensubuna meslegin icrasinda daha dikkatli olmasi gerektigi yazi ile bildirilir. Eger meslek mensubu işi dolayisiyla ögrenmiş oldugu mesleki sirlari ifşa ettigi mahkeme karari ile sabit olursa, meslekten çikarma cezasi uygulanir ve meslek mensubunun ruhsatnamesi geri alinarak bir daha meslegi icra etmesine izin verilmez.

3.2.2.2.Serbest Muhasebeci, Serbest Muhasebeci Mali Müşavir ve Yeminli Mali Müşavirlerin Çalişma Usul ve Esaslari Hakkindaki Yönetmelik
3 Ocak 1990 tarih ve 20390 sayili Resmi Gazetede yayinlanan yönetmeligin ikinci bölümünde meslek mensuplarinin çalişma usul ve esaslari belirtilmiştir. Yönetmelige göre meslek etigini saglamaya yönelik düzenlemeler maddeler halinde açiklanmiştir.

· Meslek unvani ve yeterlilik ilkesi:
Yönetmeligin 4. maddesinde meslek unvani ve yeterlilik ilkesi açiklanmiştir. Buna göre mesleki unvanlari alarak, kanunun belirttigi mesleki yeterliligi kanitlamiş olan meslek mensuplari meslek unvanlarinin gerektirdigi saygi ve güvene yakişir bir şekilde hareket etmek zorundadirlar.

· Dürüstlük, güvenilirlik ve tarafsizlik:
Madde 6’da dürüst, güvenilir ve tarafsız olmanın mesleğin temelini oluşturduğu açıklanmıştır. Buna göre meslek mensuplarının mesleki konulardaki çalışmalarında başarıya ulaşmaları dürüst, güvenilir ve tarafsız olmaları ile mümkündür. Meslek mensupları çalışmaları sırasında çıkar çatışmalarından uzak kalırlar ve görevlerini sürdürürken gereken mesleki özen ve titizliği gösterirler.

· Sır saklama:
Meslek mensupları ve bunların yanında çalışanlar mesleki faaliyetleri dolayısıyla öğrendikleri bilgi ve sırları mesleki faaliyetlerine son verseler dahi ifşa edemezler, çeşitli kanunlarda muhbirlere tanınan hak ve menfaatlerden yararlanamazlar; ancak adli yargıya göre suç teşkil eden hallerin yetkili mercilere duyurulması zorunludur(madde 7).

· Sorumluluk:
Yönetmeliğin 8. maddesinde sosyal sorumluluk kavramı açıklanmıştır. Meslek mensupları mesleği ifa ederken topluma ve devlete karşı sorumluluk taşırlar. Meslek mensupları işletme sahip ve yöneticilerine, isabetli karar alabilmeleri için doğru ve güvenilir bilgi sağlarlar. İlgili yönetmelikler çerçevesinde ve mesleki eğitimde, birbirlerine her türlü bilgiyi verme ve aktarma sorumluluğunu taşırlar. Mesleğin gelişmesi ve sağlam temellere oturtulması için aralarında gerekli dayanışmayı kurarlar.

· Bağımsızlık:
Meslek mensupları çalışmalarını kendi sorumlulukları altında tam bir bağımsızlıkta yürütürler. Bağımsızlık mesleğin temeli ve vazgeçilmez bir unsurudur. Meslek mensupları bağımsızlıklarına gölge düşürecek ilişkilerden ve davranışlardan kaçınmalıdırlar(madde 9).

· Haksız rekabet:
Meslek mensupları yönetmeliğin 10. maddesine göre haksız rekabet içinde olamazlar. Mesleki dayanışma sorumluluğunun bilincinde olarak haksız rekabete neden olacak durum ve davranışlardan kaçınırlar. Meslek mensupları başka bir meslek mensubu ile mesleki sözleşmesi devam eden gerçek ve tüzel kişilere mesleki hizmet vermeye girişemezler. Aynı şekilde ücret ve eleman temini gibi konularda meslek mensupları birbirlerine zarar verecek davranışlarda bulunamazlar.

· Meslek ve meslek onuru ile bağdaşmayan haller:
Yönetmeliğin 42.maddesinde meslekle ve meslek onuru ile bağdaşmayan haller sayılmıştır. Buna göre yanında çalıştırdığı kişilere karşı uygunsuz davranışlarda bulunmak, aşırı içki ve kumar düşkünlüğü ile tanınmak, kanunlara göre yapılması yasak olan işlerden herhangi birini yapmak ve meslektaşlarına, müşterilerine ve kanunlara göre bilgi vermek zorunda olduğu kişi ve kuruluşlara bilgi vermemek veya kasten yanıltıcı bilgi vermek meslekle ve meslek onuru ile bağdaşmayan hallerdir ve etik açısından yasaklanmıştır.

· Ticari faaliyette bulunmama:
43. maddeye göre meslek mensupları, TTK’na göre tacir veya esnaf sayılmalarını gerektirecek bir faaliyette bulunmazlar. Meslek mensupları kendi mesleki faaliyetleri dışında serbest meslek faaliyetinde bulunamazlar. Ticari mümessillik, ticari vekillik ve acentelik yapamazlar. Adi ve kollektif şirketlerde ortak veya komandit şirketlerde komandite ortak olamazlar. Limited ve anonim şirketlerin yönetim kurulu üyeliği ve başkanlığı görevinde bulunamazlar.

· Hizmet akdi ile çalışmama:
Yönetmeliğin 44. maddesinde meslek mensuplarının gerçek ve tüzel kişilere tabi ve onların işyerlerine bağlı olarak hizmet akdi ile çalışamayacakları belirtilmiştir.

· Reklam yasağı:
Yönetmeliğin 45. maddesinde reklam yasağı açıklanmıştır. Meslek mensupları iş elde etmek için açık veya kapalı, dolaylı veya dolaysız yöntemlerle reklam yapamazlar ve yaptıramazlar. Meslek mensuplarının tabelalarına, kartvizit, rapor ve bunlara benzer diğer yazışma kağıtlarına; meslek unvanlarını, iletişim araçlarının numaralarını, açık adreslerini yazmaları reklam sayılmaz. Bunlardan başka hususların yazılması reklam sayılır ve yasaktır. Meslek mensupları unvanlarını kullanarak mesleki konularda ve bilimsel nitelikte gazete ve dergilerde, devamlılık arz etmemek üzere yazı yazabilirler. Yayıncılık yapamazlar. Sadece iş tekliflerinde kullanılmak, yazılı, sözlü ve görüntülü yayın araçları ile yayınlanmamak üzere kendilerinin, ortak veya şirket kuruluşlarında görev yapan diğer meslek mensuplarının öz geçmişlerini kapsayan tanıtıcı broşür bastırabilirler. Bu broşürlerde evvelce veya halen iş yaptıkları müşteriler açıklanamaz. Kendileri veya mesleki ortaklık veyahut şirketleri adına işin gerektirdiği ciddiyet ve boyutta eleman arama ilanı verebilirler. İş ilişkisinde bulunduğu firmalar adına bu ilanları veremezler.

· En az ücretin karşısında iş kabul edememe:
Meslek mensuplarının hizmetlerine karşılık alacakları ücretin en az miktarının tespitine dair usul ve esaslar ayrı bir yönetmelikle belirlenir. Bu miktarın altında iş kabulü yasak olup bunun üzerinde ücret meslek mensubu ile iş sahipleri arasında serbestçe belirlenebilir ( madde 46).

3.3. Sermaye Piyasası Kurulu Tarafından Yapılan Düzenlemeler
13 Aralık 1987 tarih ve 19663 sayılı Resmi Gazetede yayınlanan Sermaye Piyasasındaki Bağımsız Dış Denetleme Hakkındaki Yönetmelikte denetimde etiği sağlamaya yönelik olarak çeşitli düzenlemeler yapılmıştır. Yönetmeliğin 12. maddesinde denetim faaliyetinde bulunanların yapamayacakları işler “yasaklar” başligi altinda açiklanmiştir. Buna göre denetçiler meslekle ve meslek onuru ile bagdaşmayan işlerle ugraşamazlar ve işleri dolayisiyla ögrendikleri bilgi ve sirlari görevleri süresince ve bu görevlerini biraktiktan sonra açiklayamazlar. Ancak adli veya mevzuatla yetkili ve görevli kilinmiş olmak kaydiyla suç oluşturan durumlarin yetkili mercilere duyurulmasi ve idari her türlü inceleme ve soruşturma nedeniyle ilgililere bilgi verilmesi yasak degildir.
4 Mart 1996 tarih ve 22570 sayili resmi Gazetede yayinlanan Seri X, No:16 Sermaye Piyasasinda Bagimsiz Denetim Hakkinda Tebligin ikinci bölümünde de bagimsiz denetim kuruluşlarinin yönetici ve denetçilerine ilişkin esaslar açiklanmiştir. Bu esaslar şunlardir.

· Mesleki Yeterlilik:
Tebligin 7. maddesine göre yapilacak bagimsiz denetim sonuçlarindan yararlanacak olan tüm ilgili taraflar, bu alanda yapilan denetim çalişmalarinin yürütülüp sonuçlandirilmasi sorumlulugunu üstlenecek denetçilerin, mesleki bakimdan yeterli olmalarini beklemek ve aramak hakkina sahiptirler. Bagimsiz denetim kuruluşlari ve denetçiler, nitelikli bir denetim hizmeti sunmak ve müşterinin kendilerinden bu yükümlülügü yerine getirmelerinin bekledigi bilincinde olmak zorundadirlar.

· Bagimsizlik:
Tebligin 10. maddesine göre bagimsiz denetim kuruluşlari ve denetçiler denetim çalişmalarinda bagimsiz olmak zorundadirlar. Bagimsizlik, mesleki faaliyetin dürüst ve tarafsiz yürütülmesini saglayacak davraniş ve anlayişlar bütünüdür. Denetçilerin dürüst ve tarafsiz olmalari yaninda, bagimsizliklarini ortadan kaldirabilecek özel durumlarin da bulunmamasi gerekir. Denetçiler çalişmalari sirasinda ortaya çikabilecek çikar çatişmalarindan uzak kalmak, dürüstlük ve tarafsizliklarini etkileyebilecek hiçbir müdahaleye imkan vermemek, denetim sonucunda ulaştiklari görüşlerini başkalarinin dogrudan veya dolayli çikarlarini düşünmeksizin açiklamak zorundadirlar.

· Mesleki Özen ve Titizlik:
12. maddede mesleki özen ve titizlik kavrami açiklanmiştir. Buna göre denetçiler denetimin planlanmasi, sonuçlandirilmasi ve denetim raporunun hazirlanmasi sirasinda gerekli mesleki özen ve titizligi göstermek zorundadirlar. Özen ve titizlik, dikkatli ve basiretli bir denetçinin ayni koşullar altinda ayrintilara verecegi önemi, gösterecegi dikkati ve gayreti ifade eder. Gerekli özen ve titizligin asgari kistasi, denetim ilke ve kurallarina eksiksiz uymaktir. Buna göre bir denetçi denetim faaliyetini gerektirdigi şekilde planlamak, program yapmak, yeterli miktarda uygun nitelikte ve güvenilir kanit toplayarak incelemek, temiz ve düzenli çalişma kagitlari hazirlamak, mali tablolarin gerçekligi ve dogrulugu hakkinda dürüst ve dogru bir yargiya ulaşmak ve görüşünü, özen ve titizlilikle düzenleyecegi denetim raporunda açiklamak zorundadir.

· Reklam Yasagi:
Bagimsiz denetim kuruluşlari, iş elde etmek için dolayli veya dolaysiz olarak reklam sayilabilecek faaliyette bulunamazlar ve iş öneremezler. Ancak bagimsiz denetim kuruluşlari tanitici bilgiler içeren broşürler hazirlayip dagitabilirler, kendileri ve müşterileri için eleman aramaya yönelik ilanlar verebilirler ve mesleki konularda bilimsel nitelikte yayinlar yapabilirler (madde 14).

· Sir Saklama:
Bagimsiz denetim kuruluşlari ile bütün çalişanlari, bagimsiz denetim kuruluşlarina dişardan hizmet verenler işleri dolayisiyla ögrendikleri sirlari açiklayamazlar. Bu sirlari kendilerinin veya üçüncü kişilerin menfaatlerine kullanamazlar. Ancak denetim ilke ve kurallari ile meslek ahlaki geregi yapilmasi zorunlu olan açiklamalar ile kamuyu aydinlatma amaciyla mevzuat geregi yapilan ilave duyurular sir sayilmaz. Adli veya mevzuatla yetkili ve görevli kilinmiş olmak kaydiyla idari ve her türlü inceleme ve soruşturma halleri ile suç oluşturan durumlara ilişkin olarak, sir sayilan bilgilerin yetkililere verilmesi sir saklama kapsaminda degildir.

· Rekabet Yasagi:
Tebligin 16. maddesine göre bagimsiz denetim kuruluşlari ile denetçiler, denetim faaliyetinin niteligini herhangi bir surette olumsuz yönde etkileyebilecek veya meslektaşlarina zarar verebilecek tarzda ve ölçüde rekabete giremezler; özellikle denetim ücreti, personel ve iş alimi gibi konulardaki mesleki kurallar ve teamül ile denetim ilke ve kurallarina aykiri davranişlarda bulunamazlar. Bir bagimsiz denetim kuruluşu başka bir bagimsiz denetim kuruluşu ile denetim hizmeti ilişkisi devam eden ortakligin denetim hizmeti talebini kabul edemez. Ancak denetim sözleşmesinin sona erecek olmasi veya özel denetim veya birlikte denetim halleri hariçtir.

· Raporlamaya Ilişkin Esaslar:
Tebligin üçüncü bölümünde bagimsiz denetim çalişmasi ve raporlamaya ilişkin esaslar açiklanmiştir. Madde 20’ye göre; bağımsız denetim kuruluşları sahip bulundukları organizasyon, personel veya mesleki uzmanlıkları ile sonuçlandıramayacakları bir hizmeti üstlenmezler. Ancak denetim hizmeti sırasında kuruluş dışındaki kişilerden görüş alınması veya ek araştırma yaptırılması bağımsız denetim kuruluşunun yeterli organizasyona sahip olmadığı veya denetçinin yeterli uzmanlığa sahip olmadığı anlamına gelmez.

3.4. İç Denetçiler Enstitüsü Tarafından Yapılan Düzenlemeler
İç Denetçiler Enstitüsü (The Institute of Internal Auditors) iç denetim hizmetinin gelişmesi için çeşitli standartları uygulamaya koymuştur. Bu standartlar; bağımsızlık, mesleki yeterlilik, denetim faaliyetinin kapsamı, denetimin gerçekleştirilmesi ve iç denetim departmanı yönetimidir. Bu standartların tamamı Türkiye İç Denetim Enstitüsü Derneği tarafından Türkçe’ye çevrilip yayınlanmıştır. Bu bölümde muhasebe ve denetimde etikle ilgili düzenlemeleri ilgilendiren bağımsızlık ile mesleki yeterlilik ve özen standartlarına değineceğiz.

· Bağımsızlık:
Bağımsızlık standardı denetçilerin denetledikleri faaliyetlerden bağımsız olmaları anlamına gelmektedir. İç denetçiler ancak işlerini özgürce ve objektif olarak yaptıklarında bağımsızdırlar. Bağımsızlık iç denetçilere tarafsız değerlendirmeler yapma şansı verir. Bu, departmanın organizasyonel statüsü ve tarafsızlığıyla sağlanır. Bu bağlamda iç denetim departmanının organizasyonel statüsü departmanın denetim sorumluluklarını yerine getirmeye imkan verecek yeterlilikte olmalıdır. İç denetçilerin denetim hizmetini müdahalesiz yapılabilmeleri için üst yönetimin ve yönetim kurulunun desteğine sahip olmaları gerekir. Objektiflik iç denetçilerin görevlerini yerine getirirken korumaları gereken mantıksal bir prensiptir. İç denetçilerin denetim konularındaki kararları diğerlerinin kararlarından etkilenmemelidir. Eğer iç denetçiler görevlerini yerine getirirken objektif karar veremeyeceklerse görevlendirmeleri yapılmamalıdır.

· Mesleki Yeterlilik ve Özen:
Mesleki yeterlilik iç denetim departmanının ve her iç denetçinin sorumluluğudur. Denetim departmanı denetimin doğru bir şekilde gerçekleşmesi için her bir denetim için gerekli bilgi, beceri ve disipline birlikte sahip olan kimseleri denetçi olarak görevlendirmeleridirler. İç denetim kurulu, denetçilerin gerçekleştirecekleri denetim faaliyetleri için gerekli teknik yeterliliğe ve eğitime sahip olduklarını garanti etmelidir. İç denetim departmanı, denetim sorumluluklarını yerine getirmek için gerekli olan bilgi, beceri ve gerekli diğer unsurlara sahip olmalı veya bunları temin etmelidir. Ayrıca denetim faaliyetlerinin gerektirdiği gibi yerine getirilip getirilmediğini kontrol etmelidir.
İç denetçiler mesleki uygulama standartları ile uyumlu olarak görevlerini gerçekleştirmelidirler. İnsan ilişkileri ve etkili iletişim konusunda eğitilmiş olmalıdır ve teknik yeterliliklerini devamlı eğitim yoluyla korumalıdırlar. İç denetçiler görevlerini en üst düzeyde özen ve dikkat göstererek gerçekleştirmelidirler. Mesleki özen aynı veya benzer şartlarda standart bir davranışı ve iç denetçiden göstermesi beklenen dikkati ifade eder. Bu nedenle mesleki dikkat ve özen gerçekleştirilen denetim koşularına uygun olmalıdır. Bir iç denetçi mesleki özen ve dikkat ile görevini gerçekleştirirken yanlış işlemler, hatalar, ihmal edilen unsurlar, verimsizlik ve çıkar çatışması gibi unsurlarla karşılaşma olasılığına karşı hazırlıklı olmalıdır.

4.SONUÇ
Son yıllarda yaşanan olumsuz gelişmeler toplumun her alanında olduğu gibi muhasebe mesleğinde de etik ve güven tartışmalarını gündeme getirmiştir. Herhangi bir mesleğin ifasında meslek elemanları mesleki etiğe ne kadar bağlı kalırlarsa o mesleğe olan güven ve saygınlık o kadar artacaktır. Muhasebe bir bilgi sistemidir. Sunulan bilgilerin doğru ve güvenilir olması olumlu kararların alınmasına yardımcı olacak bu da kaynakların verimli ve adil kullanımını sağlayacaktır. Meslek mensubu, devletten topluma, mesleki kuruluşlardan müşterilere kadar çok geniş bir alanda sorumlulukları olan kişidir. Edindiği bilgi ve deneyimini, bunu talep edenlere muhasebe mesleği ile ilgili yasaların ve mesleki kuruluşların öngördüğü sınırlar ve açıklamalar çerçevesinde sunmalıdır. Meslek mensubu bu görevi yerine getirirken zaman zaman ahlak kurallarıyla çelişkiye düşebilir. Bu problemleri gidermede mesleğin gerektirdiği meslek etiği önemli bir rol oynar.
Muhasebe mesleğinde etikle ilgili olarak uluslararası alanda Amerika Sertifikalı Kamu Muhasebecileri Enstitüsü (AICPA) ve Uluslararası Muhasebeciler Federasyonu (IFAC) tarafından çeşitli düzenlemeler yapılmıştır. Türkiye’de de Maliye Bakanlığı, Türkiye Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler ve Yeminli Mali Müşavirler Odalar Birliği, Sermaye Piyasası Kurulu ve İç Denetçiler Enstitüsü tarafından benzer düzenlemelerin yapıldığı görülmektedir. Bağımsızlık, sosyal sorumluluk, dürüstlük, güvenilirlilik, tarafsızlık, sır saklama, meslek unvanı ve yeterlilik, mesleki özen ve titizlik, meslek ve meslek onuru ile bağdaşmayan işler, ticari faaliyette bulunmama, hizmet akdi ile çalışmama, şarta bağlı ücret, reklam yasağı ve en az ücretin karşısında iş kabul etmeme gibi düzenlemeler hem ulusal hem de uluslararası alanda muhasebe mesleğinde etikle ilgili düzenlemelerdir.

KAYNAKLAR
Akbulut, Yıldız, “Meslek Ahlakı Kriterleri ve Muhasebe Mesleği Üzerine Bir Araştırma”, Muhasebe Bilim Dünyası Dergisi, Nisan 1998
Çelen, Erol; “Bağımsız Denetimin Önemi, Yararları ve Kamuyu Aydınlatma İlkesi”, Mali Çözüm Dergisi, 2001, Sayı:55
Çiçelek, Mehmet A.,
Durukan Banu M., “Günümüz Koşullarinda Muhasebe Meslegi ve Meslek Ahlaki”, 3.Türkiye Muhasebe Denetimi Sempozyumu, Alanya 1997
Erdoğan, Necmettin, Genel Kabul Görmüş Denetim Standartları ve Raporlama, Kolka Matbaacılık, Ankara 1994
Erol, M.,
Erdoğan İ., “Bilişim Teknolojisindeki Gelişmelerin Meslek Mensuplarinin Görevlerine Etkileri ve Bir Araştirma”, Mükellefin Dergisi, Temmuz 2001
Güredin, Ersin, Denetim, 9.Baskı, Beta Yayınları
Güredin, Ersin, “Denetçinin Meslek Ahlakı, Standartlar ve Uygulamadan Örnekler”, 3.Türkiye Muhasebe Denetimi Sempozyumu, Alanya 1997
İç Denetim Enstitüsü, İç Denetim Mesleki Uygulama Standartları
İSMMMO, Muhasebenin Temel Kavramları ve Tekdüzen Hesap Planı, Yayın No: 14
Kepekçi, Celal, Bağımsız Denetim, Ankara 1996
Koter, Erhan, “Muhasebe Denetim Mesleğinde Ahlakın Yeri ve Önemi”, 3.Türkiye Muhasebe Denetimi Sempozyumu, Alanya 1997
Mugan, Can Şimga, “Ahlak, Toplumsal ve Kişisel Degerler, Muhasebe Meslegi ve Egitimi Üzerine Etkileri”, MÖDAV Dergisi, Haziran 1999
Özocak, Hulusi,
Baş Melih, “Muhasebe ve Denetim Mesleğinde Etik, Bağımsızlık ve Tarafsızlık”, Mali Çözüm, 2001, Sayı:56
Pekdemir, Recep, Gelecek Yüzyılda Muhasebe Eğitimi, TURMOB Yayın NO:139, Ankara 2001
Pekdemir, Recep, “Türkiye’de Muhasebe Mesleği ve Meslek Ahlakı”, Muhasebe Finansman Dergisi, Ekim 1999
Selvi, Yakup, Çev: “Ahlak Kuralları ve Muhasebe Eğitimine Etkileri”, Muhasebe Finansman Dergisi, Ekim 2000
SPK, Sermaye Piyasasında Bağımsız Denetim Tebliği, Seri:10, No:16 22570 Sayılı Resmi Gazete

 

STAJIN HEDEFLERİ

Madde 6- Stajın hedefleri;

a) Mesleğin gerektirdiği ahlaki nitelikler ve meslek bilincini yerleştirmek,

b) İlgili mevzuatı ve uygulamayı doğru ve etkili bir biçimde öğretmek ve mesleki bilgileri geliştirmek,

c) Yabancı dil ve bilgisayar eğitimine imkan sağlamak,

d) Meslekte standartlaşmayı temin etmektir.

Amaç

Madde 1- Bu Yönetmelik; Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler ve Serbest Muhasebecilerin, aday meslek mensubu olarak yetiştirilmeleri ve mesleğe hazırlanmaları için staj programlarını, staj sürelerini, stajlarda uygulanacak değerlendirme yöntemlerini ve ilgili diğer hususları belirtmek amacıyla düzenlenmiştir.

Kapsam

Madde 2- Bu Yönetmelik hükümleri; Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlerin ve Serbest Muhasebecilerin tabi olacakları stajın başlaması, uygulaması, sonuçlanması, denetlenmesi ve 3568 sayılı Kanunun 6′ncı maddesine ilişkin uygulamaların düzenlenmesine yönelik diğer hususları kapsar.

 

Hukuki Dayanak

Madde 3- Bu Yönetmelik, 3568 sayılı Serbest Muhasebecilik, Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik ve Yeminli Mali Müşavirlik Kanunu’nun 50/b maddesi gereğince düzenlenmiştir.

Tanımlar

Madde 4- Bu Yönetmelikte geçen,

Kanun : 3568 sayılı Serbest Muhasebecilik,Serbest  Muhasebeci Mali Müşavirlik ve Yeminli Mali Müşavirlik Kanunu’nu

Birlik : Türkiye Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler ve Yeminli  Mali Müşavirler Odalar Birliğini,

Odalar         : Serbest Muhasebeci Mali    Müşavirler ve Yeminli Mali Müşavirler Odalarını,

Temel Eğitim ve

Staj Merkezi

(TESMER)   : Eğitim ve staj programlarının hazırlanması ve  denetlenmesi ile görevli BİRLİK bünyesinde oluşturulan merkezi,

Yeminli Mali

Müşavir       : Kanunun 2/B maddesi ile 12. maddesinde belirtilen işleri yapan ve 4 üncü maddesindeki genel şartlar ile 9 uncu madde-sindeki özel şartları taşıyan meslek mensuplarını,

 

Serbest Muhasebeci

Mali Müşavir         : Kanunun 2/A maddesinde belirtilen işleri yapan

ve 4 üncü maddesindeki genel şartlar ile 5/A maddesin-deki özel şartları taşıyan meslek mensuplarını,

Serbest Muhasebeci: Kanunun 2/A-a maddelerinde belirtilen işleri yapan ve 4′üncü maddesindeki genel şartlar ile 5/B maddesindeki özel şartları taşıyan meslek mensuplarını,

Meslek Mensubu: Yeminli Mali Müşavir, Serbest Muhasebeci Mali  Müşavir ile Serbest Muhasebecileri,

Aday Meslek Mensubu: Kanunun öngördüğü şartları taşıyan ve Serbest

Muhasebeci Mali Müşavirlik veya Serbest Muhasebecilik mesleğini ifa için mesleğe hazırlayıcı temel bilgileri edinmek üzere bir meslek mensubu yanında veya denetim ve gözetiminde mesleki çalışmalar yapan kimseyi,

Staja Başlama Değerlendirmesi: Odalarca kurulan Komisyonlarca yapılan değerlendirmeleri,

Staj Ara Dönem Değerlendirmeleri: TESMER tarafından yapılan ve bu Yönetmeliğin 26. maddesinde belirtilen A ve B grubu staj ara değerlendirmeleri,

Staj Bitirme Değerlendirmesi: TESMER tarafından yapılan C Grubu staj bitirme değerlendirmelerini, ifade eder.

 

 

İKİNCİ BÖLÜM

Staja İlişkin Esaslar

 

İlkeler

Madde 5- Aday meslek mensuplarının stajıyla ilgili ilkeler aşağıda belirtilmiştir:

a)       Stajın amacı, mesleki disiplin, bilgi, deneyim ve yeterliliğe sahip meslek mensubu yetiştirmektir.

b)      Aday meslek mensuplarının kendilerini yetiştirmelerine imkan sağlayacak ve yanında veya gözetim ve denetiminde staj yapılan meslek mensubunun mesleki faaliyetlerini aksatmayacak bir staj uygulaması esastır.

c)       Aday meslek mensuplarının kendilerini yetiştirmelerine imkan sağlayacak ve yanında veya gözetim ve denetiminde staj yapılan meslek mensubunun mesleki faaliyetlerini aksatmayacak bir staj uygulaması esastır.

d)      Stajın tamamlanan bilmesi için aday meslek mensubunun ara dönem ve staj bitirme değerlendirmeleri ile yanında staj yapılan meslek mensubunun tezkiyesinin olumlu olması gerekir.

e)       Stajlar; Serbest Muhasebeci Mali müşavirler ve Serbest Muhasebeciler için ayrı düzenlenir ve yürütülür.

f)   Staj TESMER tarafından hazırlanan program çerçevesinde fiilen tamamlanır.

Stajın Hedefleri

Madde 6- Stajın hedefleri:

a) Mesleğin gerektirdiği ahlaki nitelikler ve meslek bilincini yerleştirmek,

b) İlgili mevzuatı ve uygulamayı doğru ve etkili bir biçimde öğretmek ve mesleki bilgileri geliştirmek,

c) Yabancı dil ve bilgisayar eğitimine imkan sağlamak, d) Meslekte standartlaşmayı temin etmektir.

Aday  Meslek Mensubu Olma Şartları:

Madde 7- Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik ve Serbest Muhasebecilik Stajı’na başlamak için Kanunun 4′ncü maddesindeki genel şartlar ile 5/A-a ve 5/B maddesindeki öğrenim şartlarına haiz, staja başlama değerlendirmesinden en az 60 puan almış olmak ve Birlik tarafından belirlenen staj giderlerini yatırmış olmak gerekir.

Staj Süresi

Madde 8- Serbest Muhasebeci Mali Müşavir adayları için staj süresi 2 yıldır. Serbest Muhasebeci adayları için staj süresi ise ön lisans seviyesinde mezun olanlar için 4 yıl, Ticaret Liseleri ile Maliye Meslek Liseleri mezunları için 6 yıldır.

Mücbir sebepler, stajın fiilen yapılmasına engel olacak derecede ağır kaza, ağır hastalık ve tutukluluk hali ile yangın, yer sarsıntısı, su basması gibi afetler ve kişinin iradesi dışında meydana gelen gaygubetler (askerlik v.b.) gibi hallerdir. Staj mücbir sebepler dışında kesinti-siz olarak yapılır. Ancak, mücbir sebeplerden dolayı eksik kalan staj süresi Oda Yönetim Kurulu Kararı ile tamamlatılır.

Stajdan Sayılan Süreler

Madde 9- Kanunun 6. maddesinde belirtilen süreler staj süresinden sayılır ve süre bu kadar kısalır.

Buna göre;

a)       Kanunları uyarınca vergi inceleme yetkisine sahip olanların bu yetkiyi aldıktan sonra kamu hizmetle-rinde geçen süreleri staj süresinden sayılır.

Bu kapsamda Maliye Müfettişlerinin, Hesap Uzmanlarının, Gelirler Kontrolörlerinin, Bankalar Yeminli Murakıplarının ve bunların yardımcılarının veya stajyerlerinin, İI Defterdarlarının, Vergi Dairesi Müdürlerinin, Vergi Denetmenlerinin, Bağımsız Vergi Dairesi bulunmayan ilçelerde Mal Müdürlerinin, kamu hizmetlerinde geçen süreleri kurumlarınca düzenlenen hizmet cetveli ile belgelendirilmek kaydıyla dikkate alınır.

b)      Kamu kuruluşlarının veya bilanço esasında defter tutan kuruluşların muhasebe birimlerinde birinci derece imza yetkisini haiz, muhasebenin fiilen sevk ve idare edilmesinden veya mali denetiminden sorumlu bulunanların bu hizmetlerinde geçen süreleri staj süresinden sayılır.

Kamu kuruluşlarının muhasebe birimlerinde birinci derece imza yetkisini haiz, muhasebenin sevk ve idare edilmesinden veya mali denetiminden sorumlu bulunanlar bu hizmet sürelerini kurumlarından alacakları hizmet cetveli, imza sirküleri ve yazı ile belgelendirirler.

Bilanço esasında defter tutan özel kuruluşların muhasebe birimlerinde birinci derece imza yetkisini haiz, muhasebenin fiilen sevk ve idare edilmesinden veya mali denetiminden sorumlu bulunanlar ise çalıştıkları müessesede bu şartlarla sorumlu olarak yeterli süreyi kapsayacak şekilde çalıştıklarını, Ticaret Sicili Gazetesi, imza sirküleri, SSK, işe giriş bildirgesi ve 4 aylık dönem bordrosu ile mali denetimden sorumlu olunduğuna ilişkin belge ile belgelendirirler. Birlik’çe gerekli görülen hallerde başka-ca belgelerde istenebilir.

c)       Hukuk, İktisat, Maliye, İşletme, Muhasebe, Bankacılık, Kamu Yönetimi ve Siyasal Bilgiler dallarında eğitim veren fakülte ve yüksekokulların bu alanlarında öğretim üyesi veya görevlisi olarak çalışanların çalışma süreleri staj sürelerinden sayılır. Bu hizmetler ilgili kurumlardan alınacak belgelerle tevsik edilir.

d)      Resmi tatil ve izinlerle, Birlik ve TESMER’ce yapılan eğitim veya değerlendirmelerde geçen süreler stajdan sayılır. Ayrıca, bilgisayar, yabancı dil kursları ile lisansüstü ve doktora eğitiminde geçen süreler aşağıdaki şartlarla stajdan sayılır.

1-       Birlik tarafından uygun görülen programlara göre 6 ayı aşmamak üzere yabancı dil veya 3 ayı aşmamak üzere bilgisayar eğitiminde geçen süreler (Her iki programın stajdan sayılan süreleri toplamı 6 ayı geçemez.),

2-      Lisansüstü diploma ve tezinin ibraz edilmesi şartıyla İktisat, Maliye, İşletme, Muhasebe, Finansman, Denetim ve Vergi ile ilgili alanlarda lisansüstü eği-tim görenlerin bu eğitimde geçen sürelerinin 1 yılı (bu bentteki haktan yararlananlar 1. bentteki hak-tan yararlanamazlar.),

3-      Doktora diploması ve tezinin ibraz edilmesi şartı ile İktisat, Muhasebe, Denetim, Finansman, Maliye, Vergi ve İşletmecilik ile ilgili alanlarda doktora yapanların (18) ayı. (Bu bentteki haktan yararlananlar yukarıdaki 1 ve 2. bentteki haklardan yararlanamazlar.)

Staj Programı

Madde 10- Serbest Muhasebeci Mali Müşavir ve Serbest Muhasebeci adaylarının staj konuları, çalışma programları ve staja ilişkin “Zorunlu Eğitim Programları” TESMER tarafından standart olarak hazırlanır.

TESMER Şubeleri ve Odalar staj konuları, çalışma programları ve Zorunlu Eğitim Programlarını mensuplarına duyurur ve uygulanmasını denetler.

Zorunlu Eğitim Programları; teorik ve uygulamalı olarak her staj yılı hazırlanır ve uygulanır.

 

 

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM

Stajla İlgili İşlemler

 

 

Başvurma

Madde 11- Aday Meslek Mensupları; staj yapacakları ilin ya da bölgenin ilgili Meslek Odasına başvuruda bulunurlar. Başvuru dilekçesine aşağıdaki bilgi ve belgelerin eklenmesi gereklidir.

a)       Kanunun aradığı şartlara uygunluğu gösterir Birlik tarafından belirlenen belgeler,

b)      Adayın Kanunun 4′üncü maddesinde belirtilen suçları işlemediğine dair savcılıktan alınacak adli sicil beIgesi,

c)       Yanında staj yapacağı meslek mensubunun muvafakat yazısı veya meslek mensubunun ilgili Odaca belirlenmesine ilişkin yazılı talebi,

d)      Aday hakkında bilgi alınabilecek iki kişinin adresi (Bu kişiler adayın 1. ve 2. derecede yakın hısmı olamaz).

e)       Staj giderlerinin ödendiğini gösteren belge.

Her başvuru için ilgili Odaca bir dosya açılır ve aday meslek mensubunun tüm staj süresince yapılacak işlemlerine ait belge ve yazışmaları bu dosyada saklanır. Bu dosyalar, mesleğin ifası sırasında, her türlü işlem ve yazışmanın saklanması için kullanılmaya devam edilir.

İlgili Oda staja başlayanlar için, aday meslek mensubu kütüğü tutar. Aday meslek mensubu kütüğü; Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler ve Serbest Muhasebeciler için ayrı ayrı düzenlenir. Meslek mensubu olanların bu kayıtları kapatılır ve meslek kütüğüne kaydı yapılır.

Staj başvuruları; Nisan, Ağustos ve Aralık aylarında yapılır.

Aday Meslek Mensuplarının İlanı

Madde 12- Staja başlama değerlendirmelerine katılacaklar, başvuru tarihlerinden itibaren iki ay içinde, staja başlama hakkını elde edenler ise staja başlama değerlendirmelerinden itibaren 1 ay içinde ilan edilir.

İtiraz

Madde 13- Aday Meslek Mensubu; aleyhine verilmiş Oda kararının tebliğ tarihinden itibaren onbeş gün içinde Birliğe itiraz edebilir.

İtiraz üzerine otuzgün içinde Birliğin vereceği karar kesindir.

Başvuruların İncelenmesi

Madde 14- İlgili Oda Yönetim Kurulu adayın gerekli nitelikleri taşıyıp taşımadığını ve meslekle bağdaşmayan işlerle uğraşıp uğraşmadığını araştırarak bir rapor düzenlemek üzere Yönetim Kurulu üyelerinden birini görevlendirir.

Ancak, aday başvuru sayısı bir yılda bini aşan Oda’lar-da bu araştırma meslek mensuplarından oluşan 5 kişilik bir inceleme komisyonu tarafından yapılır. Bu komisyon üyelerine çalışmaları karşılığı, ödenecek ücret Yönetim Kurulunca belirlenir. İlgili Oda Yönetim Kurulu başvuruları iki ay içinde inceler ve varsa eksiklikleri tamamlatır.

Yanında Staj Yapılacak Meslek Mensupları

Madde 15

1-Serbest Muhasebeci adayları stajlarını Yeminli Mali Müşavir, Serbest Muhasebeci Mali Müşavir veya Serbest Muhasebecilerin yanında ve/veya onların denetim ve gözetiminde yapabilirler.

2 – Serbest Muhasebeci Mali Müşavir adayları ise stajlarını Yeminli Mali Müşavir veya Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlerin yanında ve/veya onların denetim ve gözetiminde yapabilirler.

Stajın Yapılması ve Yöntemi

Madde 16- Staja her yılın Mayıs, Eylül ve Ocak ayla-rında başlanır. Staj kesintisiz yapılır. Yapılan denetle-melerde 1 yılda 3 defa mücbir sebep olmaksızın staj mahallinde bulunmayanların stajı iptal edilir.

Staj sırasında mesleğin icrasına ait tüm konuların staj mahallinde, aday meslek mensubuna gösterilmesi ve öğretilmesi esastır.

Staja Devam Zorunluluğu

Madde 17- Staja devam zorunludur. Staj süresi hiçbir şekilde kısaltılamaz. Aday meslek mensubu yanında veya gözetim ve denetiminde staj yaptığı meslek mensubunun gösterdiği işleri zamanında yapmaya mecburdur.

Staj programına uyulmadığı ya da yanında veya göze-tim ve denetiminde staj yapılan meslek mensubunun uygun olmayan davranışlarda bulunduğu kanaatine varan aday meslek mensubu kendiliğinde stajı kesemez. Aday bu durumu, bir dilekçe ile Oda Yönetim Kuruluna bildirerek tedbir alınmasını isteyebilir.

Yanında veya gözetim ve denetiminde staj yapılan meslek mensubunun ölümü, işi terki, disiplin ya da ceza uygulaması dolayısıyla meslekten ayrılması durumunda; kalan staj süresinin yanında geçirileceği meslek mensubunu ilgili Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler Odası belirler.

Temel Eğitim ve Staj Merkezi

Madde 18- Türkiye Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler ve Yeminli Mali Müşavirler Odaları Birliği staj programlarının hazırlanması, uygulanması ve denetlenmesi ile görevli bir ” Temel Eğitim ve Staj Merkezi” kurar. Bu merkez; staj programlarının her yıl yenilemesine, stajların düzenli ve disiplinli yapılmasına ve stajların denetlenmesine yönelik tedbirleri hazırlar ve odalara bildirir.

Odalar, bu merkezin taleplerine uygun staj uygulamalarının yapılmasını sağlamakla yükümlüdürler.

Temel Eğitim ve Staj Merkezi aday meslek mensuplarının mesleki yayınlardan yararlanabilmesi için gerekli tedbirleri alır.

Temel Eğitim ve Staj Merkezi; Birlik Yönetim Kurulunca meslek mensupları arasından seçilen beş üye tarafından yönetilir. Üyelerin ücret veya huzur hakları Birlik Yönetim Kurulu tarafından belirlenir.

TESMER Yönetim Kurulunca gerekli görülen illerde Temel Eğitim ve Staj Merkezi Şubeleri açılır. Temel Eğitim ve Staj Merkezi Şubelerinin çalışma usul ve esaslarına ilişkin Yönerge TESMER Yönetim Kurulunca yürürlüğe konulur. TESMER, stajyerlerle ilgili staj kütüğünü oluşturur.

 

 

 

 

 

DÖRDÜNCÜ BÖLÜM

Aday Meslek Mensupları ile İlgili İşlemler

 

 

Staja Başlama

Madde 19- Staja başlama değerlendirmesini başaran aday meslek mensubunun, hangi meslek mensubunun yanında veya gözetim ve denetiminde staja başlayacağı Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler Odası’nca ilan edilir ve yanında staj yapılan meslek mensubuna bildirilir.

Aday meslek mensubu, ilgili staj döneminin ilk on günü içinde stajına başlamak zorundadır. Yanında staja başlanan meslek mensubu; durumu bir yazıyla ilgili Odaya bildirir ve bu yazı aday meslek mensubunun dosyasında saklanır.

Aday meslek mensubunun herhangi bir nedenle başka bir Oda faaliyet alanına nakli halinde, kalan süre için staja başlama ile ilgili hükümler uygulanır.

İzin Durumu

Madde 20- Aday Meslek Mensubu’na 1475 sayılı İş Kanunu’na göre izin kullandırılır. Staj değerlendirmeleri ve Odalar arasında nakil için ayrıca yedişer gün izin verilir.

Disiplin

Madde 21- Kanunun ve ilgili yönetmeliğin meslek mensupları hakkında düzenlenmiş olduğu disiplin esasları aday meslek mensuplarına da uygulanır.

Özlük Hakları

Madde 22- Aday meslek mensupları staja illerindeki TESMER Şubeleri bünyesinde başlarlar.

Aday meslek mensubuna staj süresince bu Yönetmeliğin 15′inci maddesinde belirtilen meslek mensubu tarafından ücret ödenir.

Aday meslek mensubu ile TESMER arasında yapılacak sözleşme gereği aday meslek mensubunun sigorta primleri TESMER tarafından ödenir. Meslek mensubu söz konusu sigorta primlerini ilgili ayın 10′una kadar TESMER’e ödemek zorundadır.

Meslek mensubunca primi ödenmeyen aday meslek mensubunun staj yeri değiştirilir. Bu maddeye ilişkin uygulama TESMER Merkez Yönetim Kurulunca onaylanacak Stajyer Sözleşmesi ile düzenlenir.

Aday meslek mensuplarının TESMER tarafından düzenlenen eğitim programlarına katılmaları durumunda, giderleri kendileri tarafından karşılanır.

Bağdaşmayan İşler

Madde 23- Kanunda belirtilen meslek ve meslek onu-ru ile bağdaşmayacak işler; aday meslek mensupları için de geçerlidir. Ayrıca; aday meslek mensupları, yanında staj yaptıkları kişilerin dışındaki meslek mensupları nam ve hesabına çalışamazlar; kendi nam ve hesapları-na da, meslek mensuplarının yapabilecekleri işleri yapamazlar.

 

Staj Sırasında İlişik Kesme

Madde 24- Aşağıdaki hallerde; aday meslek mensuplarının stajı tamamlamalarına izin verilmez ve Oda Yönetim Kurulu kararı ile meslekle ilişikleri kesilir.

a)       Bu yönetmeliğin 7. maddesindeki şartları taşımadıkları sonradan anlaşılanlar,

b)      Yönetmeliğin 10′uncu maddesindeki eğitim programlarına katılmayanlar,

c)       Yönetmeliğin 11′nci maddesine göre verilen belgeleri doğru olmayanlar veya bu belgelerinde tahrifat yapıldığı anlaşılanlar,

d)      Yönetmeliğin 16′ncı maddesine göre stajı iptal edilmiş olanlar,

e)       Yönetmeliğin 22′nci maddesinde belirtilen sözleşme hükümlerine aykırı davrananlar,

f)       Yönetmeliğin 23′üncü maddesine aykırı davrandığı tespit edilenler, g) Yönetmeliğin 26′ncı maddesin-deki şartları sağlayamayanlar.

Oda Yönetim Kurullarının bu konulardaki kararları 7 gün içinde aday meslek mensubuna ve yanında son olarak staj yapılan meslek mensubuna tebliğ edilir. Bu kararlara tebliğ tarihinden itibaren 15 gün içinde Birlik nezdinde itiraz edilebilir. Birliğin 60 gün içinde vereceği karar kesindir.

Staj Sonunda İlişik Kesme

Madde 25- Staj bitirme değerlendirmesinde başarılı olamayan aday meslek mensubu ile yanında staj yaptığı meslek mensubuna Oda Yönetim Kurulu tarafından 7 gün içinde ilgilinin adaylıkla ilişkisinin kesildiği yazılı olarak bildirilir.

 

 

BEŞİNCİ BÖLÜM

Çeşitli Hükümler

 

Serbest Muhasebecilik Staj Ara ve Bitirme Değerlendirmeleri

Madde 26- Serbest Muhasebeci adayları iki yılda bir yazılı Staj Ara Dönem Değerlendirmeleri ve staj sonunda Staj Bitirme Değerlendirmesine tabi tutulurlar. Staj Ara Dönem Değerlendirmesi ve Staj Bitirme Değerlendirmesi üç grup halinde yapılır.

A ve B grubu, staj ara dönem değerlendirmeleri, C grubu ise staj bitirme değerlendirmesidir.

A Grubu

Staj Ara Dönem

Değerlendirmesi     : Ticaret Lisesi veya Maliye Meslek Lisesi mezunu olup, Serbest Muhasebecilik stajını ya-pan aday meslek mensuplarının 2 yıllık staj süresi sonundaki değerlendirmesidir.

B Grubu

Staj Ara Dönem

Değerlendirme: Önlisans seviyesinde mezun olup, Serbest Muhasebecilik stajını tamamlayanlar ile A Grubunda belirtilen okullarda eğitim görüp, A Grubu değerlendirmesini başaran ve 4 yıllık staj süresini tamamlayanlara uygulanan ara dönem değerlendirmesidir.

C Grubu

Staj Bitirme

Değerlendirme: Ticaret Lisesi veya Maliye Meslek Lisesi mezunu olup, 6 yıllık veya önlisans seviyesinde mezun olup, 4 yıllık serbest muhasebecilik stajını tamamlayan ve B grubu staj ara dönem değerlendirmesini başaranlar ile lisans veya daha üstü eğitim programlarından mezun olup, 2 yıllık stajını tamamladıktan sonra Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik sınavlarının tüm haklarında başarı gösterememiş aday meslek mensuplarına uygulanan staj bitirme değerlendirmesidir.

Serbest Muhasebeci adayları katılmak zorunda oldukları staj ara dönem değerlendirmelerine katılmadıkları ya da başarısız oldukları takdirde staj bitirme değerlendirmesine alınmazlar ve başarısız bulundukları grup seviyesinde stajları kesilir.

Serbest muhasebeci adaylarının, stajlarının bitimindeki ilk staj bitirme değerlendirmelerine katılmaları esastır. Ancak geçerli mazeretlerinin bulunması halinde bu mazeretlerinin ortadan kalktığı tarihten itibaren 1 yıl içinde yapılacak staj bitirme değerlendirmelerini başarmak zorundadırlar.

Adayların staj ara dönem ve bitirme değerlendirmelerinde başarılı sayılmaları için 100 üzerinden en az 60 puan almaları gerekir. İlk değerlendirme başarısız olan adaylara izleyen bir yılda 3 staj ara dönem ve bitirme değerlendirmesine katılma hakkı tanınır. Bu değerlendirmelerde de başarısız olanlar ile bu haktan yararlan-mayanlar staj şartını yerine getirmemiş sayılır.

Staj ara dönem ve bitirme değerlendirmeleri TESMER tarafından yapılır.

Tezkiyeler

Madde 27- Yanında veya gözetim ve denetiminde staj yapılan meslek mensupları adaylar için 100 puan üzerinden not vermek suretiyle her yıl gizli tezkiye düzenlerler ve aday meslek mensubunun dosyasına konulmak üzere ilgili Odaya gönderirler yanında veya göze-tim ve denetiminde 3 aydan az staj yapan adaylar için tezkiye düzenlenmez. Tezkiye formunun şekli ve içeriği TESMER tarafından belirlenir.

Denetim

Madde 28- Birlik, Odalar ile TESMER staj işlemlerinin yürütülmesini mahallinde denetleyebilir.

TESMER Şubeleri, Oda Yönetim Kurulları; her yıl staj programları ile ilgili uygulamaları gösterir bir raporu TESMER’e gönderirler.

Madde 29- TESMER, staj programlarının uygulanmasında, üniversiteler, diğer meslek kuruluşları ve benzeri yabancı meslek kuruluşları ile işbirliği yapabilir.

Yürürlükten Kaldırma

Madde 30- 01.08.1992 gün ve 21302 sayılı Resmi Gazete’de yayınlanan “Serbest Muhasebecilik, Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik Staj Yönetmeliği” yürürlükten kaldırılmıştır.

Geçici Madde 1- Bu yönetmeliğin yürürlük tarihinden önce staja başlayan meslek mensupları hakkında yürürlükten kaldırılan yönetmelik ile bu yönetmeliğin lehe olan hükümleri birlikte uygulanır.

Yürürlük

Madde 31- Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer.

Yürütme

Madde 32- Bu Yönetmelik hükümlerini, Birlik Yöne-tim Kurulu Başkanı yürütür.

Sınav Konuları: Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik Mesleki Yeterlik Sınav konuları ilgili yönetmelik hükümleri uyarınca 7 ayrı dersten oluşmaktadır.
Sınav konularını oluşturan dersler aşağıdadır

1- 3568 sayılı Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik ve Yeminli Mali Müşavirlik Kanunu
2- 23 Ağustos 1997 tarih ve 23089 sayılı  Resmi Gazete’de yayımlanan  “Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik ve Serbest Muhasebecilik Staj Yönetmeliği”
3-4 Ekim 1997 tarih ve 23130 sayılı  Resmi Gazete’de yayımlanan  “Yeminli Mali Müşavirlik ve Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik Sınav Yönetmeliği”
4-03.01.1990 tarih ve 20391 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Serbest Muhasebeci, Serbest Muhasebeci Mali Müşavir ve Yeminli Mali Müşavirlerin Çalışma Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik,
5- 22 Haziran 1990 tarih ve 20556 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan  “Serbest Muhasebecilik, Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik  ve Yeminli Mali Müşavirlik Kanunu Disiplin Yönetmeliği”
6- Muhasebe
a) Muhasebenin Temel Kavramları
b)Genel Kabul Görmüş Muhasebe İlkeleri
c) Muhasebe Kayıt Araçları

-Muhasebe Belgeleri
-Muhasebe Defterleri
-Muhasebe Defter Sistemleri

d) İşletme  Defteri Esası

e) Bilanço Esası

-Tekdüzen Hesap Planı
-Hesapların İşleyişi
-Dönem Sonu İşlemleri
-Mizanlar

f) Temel Mali Tablolar (Bilanço-Gelir Tablosu)
g) Diğer Mali Tablolar

-Satışların Maliyeti Tablosu
-Fon Akım Tablosu
-Nakit Akım Tablosu

h) Şirketler Muhasebesi

-Şirket Türleri
-Şirketlerin Kuruluşu, Sermaye Artırımı, Sermaye
Azaltımı, Devir, Birleşme, Tasfiye, Kar Dağıtımı

i) Maliyet Muhasebesi

-Temel Kavramlar
-Maliyet Türleri
-Maliyet Yöntemleri
-Maliyetlerin Muhasebeleştirilmesi

7- Sosyal Güvenlik Hukuku ve Mevzuatı
a)Sosyal Sigortalar Kanunu

-Kişiler açısından uygulanma alanı
-Sosyal Sigortalardan yararlananlar
-İşveren, İşveren Vekili ve aracılar
-Yer açısından uygulanma alanı
-Pirim kavramı, Hesaplanması, Prim Belgeleri ve Ödenmesi
-Sigorta Türleri

b)Bağ-Kur Kanunu

-Kişiler açısından uygulanma alanı
-Zorunlu Sigortalılık
-İsteğe Bağlı Sigortalılık
-Pirim Kavramı, Hesaplanması, Ödenmesi
-Sigorta Türleri

c) İş Kanunu

-İş Sözleşmesinin Unsurları
-İş Sözleşmesinin Türleri
-İşverenlerin Yükümlülükleri
-Çalışma Süreleri
-Yıllık Ücretli İzin Uygulaması
-İş Güvencesi Uygulaması ve İş Sözleşmesinin Feshi
-İhbar ve Kıdem Tazminatları

8-Vergi Hukuku ve Mevzuatı

-Vergi Hukukunun Kaynakları
-Vergi Hukukunda Yorum
-Vergilendirme Yetkisi
-Vergi Yükümlüsü, Sorumlusu
-Tarh, Tebliğ, Tahakkuk, Tahsil
-Vergi Hukukunda Süreler
-Vergi Borcunun Sona Ermesi
-Vergi Alacağının Güvence Altına Alınması
-Vergi Uyuşmazlıklarında Çözüm Yolları
-Vergi Suç ve Cezaları
-Gelir Vergisi
-Kurumlar Vergisi
-Katma Değer Vergisi

Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik Mesleki Yeterlik Sınavlarının Ayrıntılı Konuları (4 Yıllık Yüksek Okul Ve Fakülte Mezunları):

1- 3568 sayılı Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik ve Yeminli Mali Müşavirlik Kanunu
2- 23 Ağustos 1997 tarih ve 23089 sayılı  Resmi Gazete’de yayımlanan  “Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik ve Serbest Muhasebecilik Staj Yönetmeliği”
3- 4 Ekim 1997 tarih ve 23130 sayılı  Resmi Gazete’de yayımlanan  “Yeminli Mali Müşavirlik ve Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik Sınav Yönetmeliği”
4- 03.01.1990 tarih ve 20391 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Serbest Muhasebeci, Serbest Muhasebeci Mali Müşavir ve Yeminli Mali Müşavirlerin Çalışma Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik,
5- 22 Haziran 1990 tarih ve 20556 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan  “Serbest Muhasebecilik, Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik  ve Yeminli Mali Müşavirlik Kanunu Disiplin Yönetmeliği”
6- Muhasebe
a) Muhasebenin Temel Kavramları
b)Genel Kabul Görmüş Muhasebe İlkeleri
c) Muhasebe Kayıt Araçları

-Muhasebe Belgeleri
-Muhasebe Defterleri
-Muhasebe Defter Sistemleri

d) İşletme  Defteri Esası
e) Bilanço Esası

-Tekdüzen Hesap Planı
-Hesapların İşleyişi
-Dönem Sonu İşlemleri
-Mizanlar
-Temel Mali Tablolar (Bilanço-Gelir Tablosu)

f) Diğer Mali Tablolar

-Satışların Maliyeti Tablosu
-Fon Akım Tablosu
-Nakit Akım Tablosu

g) Şirketler Muhasebesi

-Şirket Türleri
-Şirketlerin Kuruluşu, Sermaye Artırımı, Sermaye Azaltımı, Devir, Birleşme, Tasfiye, Kar Dağıtımı

h) Maliyet Muhasebesi

-Temel Kavramlar
-Giderlerin sınıflandırılması
-Gider Dağıtımları
-Maliyet Yöntemleri
-Maliyetlerin muhasebeleştirilmesi
-Maliyet, Hacim, Kar Analizleri

7-Finansal Tablolar Analizi

-Mali Analizin Ön Koşulları
-Mali Analiz Teknikleri
-Karlılık Analizi
-Kredi Analizi
-Yatırım Analizi
-Dikey Analiz(Yüzde Analizi)
-Yatay Analiz
-Oran Analizi

8-Sosyal Güvenlik Hukuku ve Mevzuatı
a)Sosyal Sigortalar Kanunu

-Kişiler açısından uygulanma alanı
-Sosyal Sigortalardan yararlananlar
-İşveren, İşveren Vekili ve aracılar
-Yer açısından uygulanma alanı
-Pirim kavramı, Hesaplanması, Prim Belgeleri ve Ödenmesi
-Sigorta Türleri

b)Bağ-Kur Kanunu

-Kişiler açısından uygulanma alanı
-Zorunlu Sigortalılık
-İsteğe Bağlı Sigortalılık
-Pirim Kavramı, Hesaplanması, Ödenmesi
-Sigorta Türleri

c) İş Kanunu

-İş Sözleşmesinin Unsurları
-İş Sözleşmesinin Türleri
-İşverenlerin Yükümlülükleri
-Çalışma Süreleri
-Yıllık Ücretli İzin Uygulaması
-İş Güvencesi Uygulaması ve İş Sözleşmesinin Feshi
-İhbar ve Kıdem Tazminatları

9-Vergi Hukuku ve Mevzuatı

-Vergi Hukukunun Kaynakları
-Vergi Hukukunda Yorum
-Vergilendirme Yetkisi
-Vergi Yükümlüsü, Sorumlusu
-Tarh, Tebliğ, Tahakkuk, Tahsil
-Vergi Hukukunda Süreler
-Vergi Borcunun Sona Ermesi
-Vergi Alacağının Güvence Altına Alınması
-Vergi Uyuşmazlıklarında Çözüm Yolları
-Vergi Suç ve Cezaları
-Gelir Vergisi
-Kurumlar Vergisi
-Katma Değer Vergisi

10- Denetim

-Denetim Standartları
-Denetim Planlanması
-Denetim Çalışma Kanıtları
-İç kontrol Sistemi
-Denetim Kanıtları ve Kanıt Toplama Teknikleri
-Denetim Teknikleri
-Denetim Raporları

11- Proje Değerlendirme

-Proje Değerlendirme  Yöntemleri
-Ekonomik Rapor
-Teknik Rapor
-Mali Rapor
-Proforma Mali Tablolar

Sınav Konuları: Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik Mesleki Yeterlik Sınav konuları ilgili yönetmelik hükümleri uyarınca 7 ayrı dersten oluşmaktadır.
Sınav konularını oluşturan dersler aşağıdadır;

1. Finansal Muhasebe
2. Finansal Tablolar ve Analizi
3. Maliyet Muhasebesi
4. Muhasebe Denetimi
5. Vergi Mevzuatı ve Uygulaması
6. Hukuk (Ticaret Hukuku, Borçlar Hukuku, İş Hukuku, SSK ve Bağ-Kur Mevzuatı, İdari Yargılama Mevzuatı)
7. Muhasebecilik ve Mali Müşavirlik Meslek Hukuku

A Grubu Staj Ara Dönem Değerlendirmesi Ayrıntılı Sınav Konuları (Ticaret ve Maliye Lisesi Mezunları):

1-3568 sayılı Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik ve Yeminli Mali Müşavirlik Kanunu
2-23 Ağustos 1997 tarih ve 23089 sayılı  Resmi Gazetede yayımlanan  “Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik ve Serbest Muhasebecilik Staj Yönetmeliği”
3-Ekim 1997 tarih ve 23130 sayılı  Resmi Gazetede yayımlanan  “Yeminli Mali Müşavirlik ve Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik Sınav Yönetmeliği”
4- 03.01.1990 tarih ve 20391 sayılı Resmi Gazetede yayınlanan Serbest Muhasebeci, Serbest Muhasebeci Mali Müşavir ve Yeminli Mali Müşavirlerin Çalışma Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik,
5- 22 Haziran 1990 tarih ve 20556 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan  “Serbest Muhasebecilik, Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik  ve Yeminli Mali Müşavirlik Kanunu Disiplin Yönetmeliği”
6- Muhasebe

a) Muhasebenin Temel Kavramları
b) Genel Kabul Görmüş Muhasebe İlkeleri
c) Muhasebe Belgeleri ve Defterleri
d) İşletme  Defteri Esası
e) Bilanço Esası

-Tekdüzen Hesap Planı
-Hesapların İşleyişi
-Dönem Sonu işlemleri
-Mizanlar
-Temel Mali Tablolar (Bilanço-Gelir Tablosu)
-Temel Maliyet Kavramları ve Sistemleri

f) Beyannamelerin Düzenlenmesi

-KDV Beyannamesi
-Muhtasar Beyanname

g) Ücret Bordroları


7- Sosyal Güvenlik Hukuku ve Mevzuatı
a) Sosyal Sigortalar Kanunu

-Kişiler açısından uygulanma alanı
-Sosyal Sigortalardan yararlananlar
-İşveren, İşveren Vekili ve aracılar
-Yer açısından uygulanma alanı
-Pirim kavramı, Hesaplanması, Prim Belge
leri ve Ödenmesi
-Sigorta Türleri

b) Bağ-Kur Kanunu

 -Kişiler açısından uygulanma alanı
-Zorunlu Sigortalılık
-İsteğe Bağlı Sigortalılık
-Pirim Kavramı, Hesaplanması, Ödenmesi
-Sigorta Türleri

c) İş Kanunu

-İş Sözleşmesinin Unsurları
-İş Sözleşmesinin Türleri
-İşverenlerin Yükümlülükleri
-Çalışma Süreleri
-Yıllık Ücretli İzin Uygulaması
-İş Güvencesi Uygulaması ve İş Sözleşmesinin Feshi
-İhbar ve Kıdem Tazminatları

8- Vergi Hukuku ve Mevzuatı

-Vergi Hukukunun Kaynakları
-Vergi Hukukunda Yorum
-Vergilendirme Yetkisi
-Vergi Yükümlüsü, Sorumlusu
-Tarh, Tebliğ, Tahakkuk, Tahsil
-Vergi Hukukunda Süreler
-Vergi Borcunun Sona Ermesi
-Vergi Alacağının Güvence Altına Alınması
-Vergi Uyuşmazlıklarında Çözüm Yolları
-Vergi Suç ve Cezaları
-Gelir Vergisi
-Kurumlar Vergisi
-Katma Değer Vergisi

BİRİNCİ BÖLÜM
Genel Hükümler

AMAÇ
Madde 1- Bu Yönetmelik;
Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler ve Serbest Muhasebecilerin, aday meslek mensubu olarak yetiştirilmeleri ve mesleğe hazırlanmaları için staj programlarını, staj sürelerini, stajlarda uygulanacak değerlendirme yöntemlerini ve ilgili diğer hususları belirtmek amacıyla düzenlenmiştir.

KAPSAM
Madde 2- Bu Yönetmelik;
Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlerin ve Serbest Muhasebecilerin tabi olacakları stajın başlaması, uygulaması, sonuçlanması, denetlenmesi ve 3568 sayılı Kanununun 6. maddesine ilişkin uygulamaların düzenlenmesine yönelik diğer hususları kapsar.

HUKUKİ DAYANAK
Madde 3- Bu Yönetmelik;
3568 sayılı Serbest Muhasebecilik, Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik ve Yeminli Mali Müşavirlik Kanununun 50/b maddesi gereğince düzenlenmiştir.

TANIMLAR
Madde 4- Bu yönetmelikte geçen;

Kanun  : 3568 sayılı Serbest Muhasebecilik, Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik ve Yeminli Mali Müşavirlik Kanununu,

Birlik     : Türkiye Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler ve Yeminli Mali Müşavirler Odaları Birliği (TÜRMOB)’ni

Odalar : Yeminli Mali Müşavirler Odaları ve Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler Odalarını,
Temel Eğitim ve Staj Merkezi (TESMER): Eğitim ve staj programlarının hazırlanması ve denetlenmesi ile görevli BİRLİK bünyesinde oluşturulan merkezi,
Yeminli Mali Müşavir: Kanunun 2/B maddesi ile 12. maddesinde belirtilen işleri yapan ve 4. maddesindeki genel şartlar ile 9. maddesindeki özel şartları taşıyan meslek mensuplarını,

Serbest Muhasebeci Mali Müşavir: Kanunun 2/A maddesinde belirtilen işleri yapan ve 4. maddesindeki genel şartlar ile 5/A maddesindeki özel şartları taşıyan meslek mensuplarını,
Serbest Muhasebeci: Kanunun 2/A-a maddesinde belirtilen işleri yapan ve 4. maddesindeki genel şartlar ile 5/B maddesindeki özel şartları taşıyan meslek mensuplarını,

Meslek Mensubu: Yeminli Mali Müşavir, Serbest Muhasebeci Mali Müşavir ile Serbest Muhasebecileri,

Aday Meslek Mensubu: Kanunun öngördüğü şartları taşıyan ve Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik veya Serbest Muhasebecilik mesleğini ifa için mesleğe hazırlayıcı temel bilgileri edinmek üzere, bir meslek mensubu yanında veya denetim ve gözetiminde mesleki çalışmalar yapan kimseyi,
Staja Başlama Değerlendirmesi: Odalarca kurulan Komisyonlarca yapılan değerlendirmeleri,
Staj Ara Dönem Değerlendirmeleri: TESMER tarafından yapılan ve bu Yönetmeliğin 26. maddesinde belirtilen A ve B türü staj ara değerlendirmelerini,
Staj Bitirme Değerlendirmesi: TESMER tarafından yapılan C türü staj bitirme değerlendirmelerini,
ifade eder.

İKİNCİ BÖLÜM
Staja İlişkin Esaslar

İLKELER
Madde 5- Aday meslek mensuplarının stajıyla ilgili ilkeler aşağıda belirtilmiştir:
a) Stajın amacı, mesleki disiplin, bilgi, deneyim ve yeterliliğe sahip meslek mensubu yetiştirmektir.
b) Aday meslek mensuplarının kendilerini yetiştirmelerine imkan sağlayacak ve yanında veya gözetim ve denetiminde staj yapılan meslek mensubunun mesleki faaliyetlerini aksatmayacak bir staj uygulaması esastır.
c) Stajın tamamlanabilmesi için aday meslek mensubunun ara dönem ve staj bitirme değerlendirmeleri ile yanında staj yapılan meslek mensubunun tezkiyesinin olumlu olması gerekir.
d) Stajlar, serbest muhasebeci mali müşavirler ve serbest muhasebeciler için ayrı ayrı düzenlenir ve yürütülür.
Staj, TESMER tarafından hazırlanan program çerçevesinde fiilen tamamlanır.

STAJIN HEDEFLERİ
Madde 6- Stajın hedefleri;
a) Mesleğin gerektirdiği ahlaki nitelikler ve meslek bilincini yerleştirmek,
b) İlgili mevzuatı ve uygulamayı doğru ve etkili bir biçimde öğretmek ve mesleki bilgileri geliştirmek,
c) Yabancı dil ve bilgisayar eğitimine imkan sağlamak,
d) Meslekte standartlaşmayı temin etmektir.

ADAY MESLEK MENSUBU OLMA ŞARTLARI
Madde 7- Serbest muhasebeci mali müşavirlik ve serbest muhasebecilik stajına başlamak için Kanunun 4. maddesindeki genel şartlar ile 5/A-a ve 5/B maddesindeki öğrenim şartlarını haiz, staja başlama değerlendirmesinden en az 60 puan almış ve Birlik tarafından belirlenen staj giderlerini yatırmış olmak gerekir.

STAJ SÜRESİ
Madde 8- Serbest Muhasebeci Mali Müşavir adayları için staj süresi 2 yıldır. Serbest Muhasebeci adayları için staj süresi ise önlisans seviyesinde mezun olanlar için 4 yıl, Ticaret Lisesi ile Maliye Meslek Lisesi mezunları için 6 yıldır.
Mücbir sebepler; stajın fiilen yapılmasına engel olacak derecede ağır kaza, ağır hastalık ve tutukluluk hali ile yangın, yer sarsıntısı, su basması gibi afetler ve kişinin iradesi dışında meydana gelen gaybubetler (askerlik vs.) gibi hallerdir. Staj, mücbir sebepler dışında kesintisiz olarak yapılır. Ancak, mücbir sebeplerden dolayı eksik kalan staj süresi Oda Yönetim Kurulu Kararları ile tamamlatılır.

STAJDAN SAYILAN SÜRELER
Madde 9- Kanunun 6. maddesinde belirtilen süreler, staj süresinden sayılır ve süre bu kadar kısalır.
Buna göre;
a) Kanunları uyarınca vergi inceleme yetkisine sahip olanların bu yetkiyi aldıktan sonra kamu hizmetlerinde geçen süreleri staj süresinden sayılır.
Bu kapsamda Maliye Müfettişlerinin, Hesap Uzmanlarının, Bankalar Yeminli Murakıplarının, Gelirler Kontrolörlerinin ve bunların yardımcılarının veya stajyerlerinin, İl Defterdarlarının, Vergi Dairesi Müdürlerinin, Vergi Denetmenlerinin, Bağımsız Vergi Dairesi bulunmayan ilçelerde Mal Müdürlerinin kamu hizmetlerinde geçen süreleri kurumlarınca düzenlenen hizmet cetveli ile belgelendirilmek kaydıyla dikkate alınır.
b) Kamu kuruluşlarının veya bilanço esasında defter tutan kuruluşların muhasebe birimlerinde birinci derece imza yetkisini haiz, muhasebenin fiilen sevk ve idare edilmesinden veya mali denetiminden sorumlu bulunanların bu hizmetlerde geçen süreleri staj süresinden sayılır.
Kamu kuruluşlarının muhasebe birimlerinde birinci derece imza yetkisini haiz, muhasebenin sevk ve idare edilmesinden veya mali denetiminden sorumlu bulunanlar, bu hizmet sürelerini kurumlarından alacakları hizmet cetveli, imza sirküleri ve yazı ile belgelendirirler.
Bilanço esasında defter tutan özel kuruluşların muhasebe birimlerinde birinci derece imza yetkisini haiz, muhasebenin fiilen sevk ve idare edilmesinden veya mali denetiminden sorumlu bulunanlar ise çalıştıkları müessesede bu şartlarda sorumlu olarak yeterli süreyi kapsayacak şekilde çalıştıklarını Ticaret Sicili Gazetesi, imza sirküleri, SSK işe giriş bildirgesi ve dört aylık dönem bordrosu ile mali denetimden sorumlu olunduğuna ilişkin belge ile belgelendirirler. Birlikçe gerekli görülen hallerde başkaca belgeler de istenebilir.
c) Hukuk, iktisat, maliye, işletme, muhasebe, bankacılık, kamu yönetimi ve siyasal bilimler dallarında eğitim veren fakülte ve yüksekokulların bu alanlarında öğretim üyesi veya görevlisi olarak çalışanların çalışma süreleri staj sürelerinden sayılır. Bu hizmetler ilgili kurumlardan alınacak belgelerle tevsik edilir.
d) Resmi tatil ve izinlerle, Birlik ve TESMER’ce yapılan eğitim veya değerlendirmelerde geçen süreler stajdan sayılır. Ayrıca bilgisayar, yabancı dil kursları ile lisansüstü ve doktora eğitiminde geçen süreler aşağıdaki şartlarla stajdan sayılır.
1- Birlik tarafından uygun görülen programlara göre 6 ayı aşmamak üzere yabancı dil veya 3 ayı aşmamak üzere bilgisayar eğitiminde geçen süreler (her iki programın stajdan sayılan süreleri toplamı 6 ayı geçemez.),
2- Lisansüstü diploma ve tezinin ibraz edilmesi şartıyla iktisat, maliye, işletme, muhasebe, finansman, denetim ve vergi ile ilgili alanlarda lisansüstü eğitim görenlerin bu eğitimde geçen sürelerin bir yılı (Bu bentteki haktan yararlananlar 1. Bentteki haktan yararlanamazlar.),
3- Doktora diploması ve tezinin ibraz edilmesi şartıyla iktisat, maliye, işletme, muhasebe, finansman, denetim ve vergi ile ilgili alanlarda doktora yapanların 18 ayı (Bu bentteki haktan yararlananlar 1 ve 2. bentlerdeki haklardan yararlanamazlar.).

STAJ PROGRAMI
Madde 10- Serbest Muhasebeci Mali Müşavir ve Serbest Muhasebeci adaylarının staj konuları, çalışma programları ve staja ilişkin zorunlu eğitim programları TESMER tarafından standart olarak hazırlanır.
TESMER Şubeleri ve Odalar staj konuları, çalışma programları ve zorunlu eğitim programlarını mensuplarına duyurur ve uygulanmasını denetler.
Zorunlu eğitim programları, teorik ve uygulamalı olarak her staj yılı için hazırlanır ve uygulanır.

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Stajla İlgili İşlemler

BAŞVURU
Madde 11- Aday Meslek Mensupları; staj yapacakları ilin ya da bölgenin ilgili Meslek Odasına başvururlar. Başvuru dilekçesine aşağıdaki bilgi ve belgelerin eklenmesi gereklidir.
a) Kanunun aradığı şartlara uygunluğu gösterir Birlik tarafından belirlenen belgeler,
b) Adayın, Kanunun 4. maddesinde belirtilen suçları işlemediğine dair savcılıktan alınacak adli sicil belgesi,
c) Yanında staj yapacağı meslek mensubunun muvafakat yazısı veya meslek mensubunun ilgili odaca belirlenmesine ilişkin yazılı talebi,
d) Aday hakkında bilgi alınabilecek iki kişinin adresi (Bu kişiler adayın 1 ve 2. derecede yakın hısmı olamaz).
e) Staj giderlerinin ödendiğini gösteren belge.
Her başvuru için ilgili odaca bir dosya açılır ve aday meslek mensubunun tüm staj süresince yapılacak işlemlerine ait belge ve yazışmanın saklanması için kullanılmaya devam edilir.
İlgili oda, staja başlayanlar için aday meslek mensubu kütüğü tutar. Aday meslek mensubu kütüğü; Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler ve Serbest Muhasebeciler için ayrı ayrı düzenlenir. Meslek mensubu olanların bu kayıtları kapatılır ve meslek kütüğüne kaydı yapılır.
Staj başvuruları, her yılın Nisan, Ağustos ve Aralık aylarında yapılır.

ADAY MESLEK MENSUPLARININ İLANI
Madde 12- Staja başlama değerlendirmelerine katılacaklar, başvuru tarihlerinden itibaren iki ay içinde, staja başlama hakkını elde edenler ise staja başlama değerlendirmelerinden itibaren bir ay içinde ilan edilir.

İTİRAZ
Madde 13- Aday Meslek Mensubu; aleyhine verilmiş oda kararının tebliğ tarihinden itibaren onbeş gün içinde Birliğe itiraz edebilir.
İtiraz üzerine otuz gün içinde Birliğin vereceği karar kesindir.

BAŞVURULARIN İNCELENMESİ
Madde 14- İlgili oda Yönetim Kurulu adayın gerekli nitelikleri taşıyıp taşımadığını ve meslekle bağdaşmayan işlerle uğraşıp uğraşmadığını araştırarak bir rapor düzenlemek üzere Yönetim Kurulu üyelerinden birini görevlendirir.
Ancak, aday başvuru sayısı bir yılda bini aşan odalarda bu araştırma, meslek mensuplarından oluşan 5 kişilik bir inceleme komisyonu tarafından yapılır. Bu komisyon üyelerine çalışmaları karşılığı ödenecek ücret Yönetim Kurulunca belirlenir.
İlgili oda Yönetim Kurulu başvuruları iki ay içinde inceler ve varsa eksikleri tamamlatır.

YANINDA STAJ YAPILACAK MESLEK MENSUPLARI
Madde 15- 1. Serbest Muhasebeci adayları stajlarını Yeminli Mali Müşavir, Serbest Muhasebeci Mali Müşavir veya Serbest Muhasebecilerin yanında ve/veya onların denetim ve gözetiminde yapabilirler.
2. Serbest Muhasebeci Mali Müşavir adayları ise stajlarını Yeminli Mali Müşavir veya Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlerin yanında ve/veya onların denetim ve gözetiminde yapabilirler.

STAJIN YAPILMASI VE YÖNTEMİ
Madde 16- Staja her yılın Mayıs, Eylül ve Ocak aylarında başlanır. Staj kesintisiz yapılır. Yapılan denetlemelerde 1 yılda 3 defa mücbir sebep olmaksızın staj mahallinde bulunmayanların stajı iptal edilir.
Staj sırasında mesleğin icrasına ilişkin tüm konuların staj mahallinde, aday meslek mensubuna gösterilmesi ve öğretilmesi esastır.

STAJA DEVAM ZORUNLULUĞU
Madde 17- Staja devam zorunludur. Staj süresi hiçbir şekilde kısaltılamaz. Aday meslek mensubu, yanında veya gözetim ve denetiminde staj yaptığı meslek mensubunun gösterdiği işleri zamanında yapmaya mecburdur.
Staj programına uyulmadığı ya da yanında veya gözetim ve denetiminde staj yapılan meslek mensubunun uygun olmayan davranışlarda bulunduğu kanaatine varan aday meslek mensubu kendiliğinden stajını kesemez. Aday, bu durumu dilekçe ile Oda Yönetim Kuruluna bildirerek tedbir alınmasını isteyebilir.
Yanında veya gözetim ve denetiminde staj yapılan meslek mensubunun ölümü, işi terki, disiplin ya da ceza uygulaması dolayısıyla meslekten ayrılması durumunda; kalan staj süresinin yanında geçirileceği meslek mensubunu ilgili Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler Odası belirler.

TEMEL EĞİTİM VE STAJ MERKEZİ
Madde 18- Türkiye Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler ve Yeminli Mali Müşavirler Odaları Birliği staj programlarının hazırlanması, uygulanması ve denetlenmesi ile görevli bir “Temel Eğitim ve Staj Merkezi” kurar. Bu merkez; staj programlarının her yıl yenilenmesine, stajların düzenli ve disiplinli yapılmasına ve stajların denetlenmesine yönelik tedbirleri hazırlar ve odalara bildirir.
Odalar, bu merkezin taleplerine uygun staj uygulamalarının yapılmasını sağlamakla yükümlüdürler.
Temel Eğitim ve Staj Merkezi, aday meslek mensuplarının mesleki yayınlardan yararlanabilmesi için gerekli tedbirleri alır.
Temel Eğitim ve Staj Merkezi; Birlik Yönetim Kurulunca meslek mensupları arasından seçilen beş üye tarafından yönetilir. Üyelerin ücret veya huzur hakları Birlik Yönetim Kurulu tarafından belirlenir.
TESMER Yönetim Kurulunca gerekli görülen illerde Temel Eğitim ve Staj Merkezi Şubeleri açılır. Temel Eğitim ve Staj Merkezi şubelerinin çalışma usul ve esaslarına ilişkin Yönerge, TESMER Yönetim Kurulunca yürürlüğe konulur. TESMER, stajyerlerle ilgili staj kütüğünü oluşturur.

DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Aday Meslek Mensupları İle İlgili İşlemler

STAJA BAŞLAMA
Madde 19- Staja başlama değerlendirmesini başaran aday meslek mensubunun, hangi meslek mensubunun yanında veya gözetim ve denetiminde staja başlayacağı Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler Odasınca ilan edilir ve yanında staj yapılan meslek mensubuna bildirilir.
Aday meslek mensubu, ilgili staj döneminin ilk on günü içinde staja fiilen başlamak zorundadır. Yanında staja başlanan meslek mensubu, durumu bir yazıyla ilgili odaya bildirir ve bu yazı aday meslek mensubunun dosyasında saklanır.
Aday meslek mensubunun herhangi bir nedenle başka bir oda faaliyet alanına nakli halinde, kalan süre için staja başlama ile ilgili hükümler uygulanır.

İZİN DURUMU
Madde 20- Aday meslek mensubuna 1475 sayılı İş Kanununa göre izin kullandırılır. Staj değerlendirmeleri ve odalar arasında nakil için ayrıca 7’şer gün izin verilir.

DİSİPLİN
Madde 21- Kanunun ve ilgili yönetmeliğin meslek mensupları hakkında düzenlemiş olduğu disiplin esasları, aday meslek mensuplarına da uygulanır.

ÖZLÜK HAKLARI
Madde 22- Aday meslek mensupları staja, illerindeki TESMER Şubeleri bünyesinde başlarlar.
Aday meslek mensubuna staj süresince bu yönetmeliğin 15. maddesinde belirtilen meslek mensubu tarafından ücret ödenir.
Aday meslek mensubu ile TESMER arasında yapılacak sözleşme gereği, aday meslek mensubunun sigorta primleri TESMER tarafından yatırılır. Meslek mensubu sözkonusu sigorta primlerini ilgili ayın 10’una kadar TESMER’e ödemek zorundadır.
Meslek mensubunca primi ödenmeyen aday meslek mensubunun staj yeri değiştirilir. Bu maddeye ilişkin uygulama TESMER Merkez Yönetim Kurulunca onaylanacak Stajyer Sözleşmesi ile düzenlenir.
Aday meslek mensuplarının TESMER tarafından düzenlenen eğitim programlarına katılmaları durumunda, giderleri kendileri tarafından karşılanır.

BAĞDAŞMAYAN İŞLEMLER
Madde 23- Kanunda belirtilen meslek ve meslek onuru ile bağdaşmayacak işler, aday meslek mensupları için de geçerlidir. Ayrıca, aday meslek mensupları, yanında staj yaptıkları kişilerin dışındaki meslek mensupları nam ve hesabına çalışamazlar, kendi nam ve hesaplarına da meslek mensuplarının yapabilecekleri işleri yapamazlar.

STAJ SIRASINDA İLİŞİK KESME
Madde 24- Aşağıdaki hallerde, aday meslek mensuplarının stajı tamamlamalarına izin verilmez ve Oda Yönetim Kurulu Kararı ile meslekle ilişkileri kesilir.
a)  Bu yönetmeliğin 7. maddesindeki şartları taşımadıkları sonradan anlaşılanlar,
b)  Yönetmeliğin 10. maddesindeki eğitim programlarına katılmayanlar,
c)  Yönetmeliğin 11. maddesine göre verilen belgeleri doğru olmayanlar veya bu belgelerinde tahrifat yapıldığı anlaşılanlar,
d)  Yönetmeliğin 16. maddesine göre stajı iptal edilmiş olanlar,
e)  Yönetmeliğin 22. maddesinde belirtilen sözleşme hükümlerine aykırı davrananlar,
f)  Yönetmeliğin 23. maddesine aykırı davrandığı tespit edilenler,
g)  Yönetmeliğin 26. maddesindeki şartları sağlayamayanlar.
Oda Yönetim Kurullarının bu konulardaki kararları 7 gün içinde aday meslek mensubuna ve yanında son olarak staj yapılan meslek mensubuna tebliğ edilir. Bu kararlara tebliğ tarihinden itibaren 15 gün içinde Birlik nezdinde itiraz edilebilir. Birliğin 60 gün içinde vereceği karar kesindir.

STAJ SONUNDA İLİŞİK KESME
Madde 25- Staj bitirme değerlendirmelerinde başarılı olmayan aday meslek mensubu ile yanında staj yaptığı meslek mensubuna Oda Yönetim Kurulu tarafından 7 gün içinde ilgilinin adaylıkla ilişkisinin kesildiği yazılı olarak bildirilir.

BEŞİNCİ BÖLÜM
Çeşitli Hükümler

SERBEST MUHASEBECİLİK STAJ ARA ve BİTİRME DEĞERLENDİRMELERİ
Madde 26- Serbest muhasebeci adayları iki yılda bir yazılı Staj Ara Dönem Değerlendirmeleri ve stajın sonunda Staj Bitirme Değerlendirmesine tabi tutulurlar. Staj Ara Dönem Değerlendirmesi ve Staj Bitirme Değerlendirmesi üç grup halinde yapılır.
A ve B grubu, staj ara dönem değerlendirmeleri, C grubu ise staj bitirme değerlendirmesidir.
A Grubu Staj Ara Dönem Değerlendirmesi: Ticaret Lisesi veya Maliye Meslek Lisesi mezunu olup, serbest muhasebecilik stajını yapan aday meslek mensuplarının 2 yıllık staj süresi sonundaki değerlendirmesidir.
B Grubu Staj Ara Dönem Değerlendirmesi: Önlisans seviyesinde mezun olup, serbest muhasebecilik stajını tamamlayanlar ile A Grubunda belirtilen okullarda eğitim görüp, A Grubu değerlendirmesini başaran ve 4 yıllık staj süresini tamamlayanlara uygulanan ara dönem değerlendirmesidir.
C Grubu Staj Bitirme Değerlendirmesi: Ticaret Lisesi veya Maliye Meslek Lisesi mezunu olup 6 yıllık veya önlisans seviyesinde mezun olup, 4 yıllık serbest muhasebecilik stajını tamamlayan ve B grubu staj ara dönem değerlendirmesini başaranlar ile lisans veya daha üstü eğitim programlarından mezun olup, 2 yıllık stajını tamamladıktan sonra Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik sınavlarının tüm haklarında başarı gösterememiş aday meslek mensuplarına uygulanan staj bitirme değerlendirmesidir.
Serbest muhasebeci adaylarının, stajlarının bitimindeki ilk staj bitirme değerlendirmelerine katılmaları esastır. Ancak, geçerli mazeretlerinin bulunması halinde bu mazeretlerinin ortadan kalktığı tarihten itibaren bir yıl içinde yapılacak staj bitirme değerlendirmelerini başarmak zorundadırlar.
Adayların, staj ara dönem ve bitirme değerlendirmelerinde başarılı sayılmaları için 100 üzerinden en az 60 puan almaları gerekir. İlk değerlendirmede başarısız olan adaylara izleyen 1 yılda üç staj ara dönem ve bitirme değerlendirmesine katılma hakkı tanınır. Bu değerlendirmelerde de başarısız olanlar ile bu haktan yararlanmayanlar, staj şartını yerine getirmemiş sayılır. Staj ara dönem ve bitirme değerlendirmeleri TESMER tarafından yapılır.

TEZKİYELER
Madde 27- Yanında veya gözetim ve denetiminde staj yapılan meslek mensupları, adaylar için 100 puan üzerinden not vermek suretiyle her yıl gizli tezkiye düzenlerler ve aday meslek mensubunun dosyasına konulmak üzere ilgili odaya gönderirler. Yanında veya gözetim ve denetiminde üç aydan az staj yapan adaylar için tezkiye düzenlenmez. Tezkiye formunun şekli ve içeriği TESMER tarafından belirlenir.

DENETİM
Madde 28- Birlik ve Odalar ile TESMER, staj işlemlerinin yürütülmesini mahallinde denetleyebilirler.
TESMER şubeleri ve oda yönetim kurulları her yıl staj programları ile ilgili uygulamaları gösterir bir raporu TESMER’e gönderirler.
Madde 29- TESMER, staj programlarının uygulanmasında üniversiteler, diğer meslek kuruluşları ve benzeri yabancı meslek kuruluşları ile işbirliği yapabilir.

YÜRÜRLÜKTEN KALDIRMA
Madde 30- 01.08.1992 gün ve 21302 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan “Serbest Muhasebecilik, Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik Staj Yönetmeliği” yürürlükten kaldırılmıştır.
Geçici Madde 1- Bu Yönetmeliğin yürürlük tarihinden önce staja başlayan aday meslek mensupları hakkında yürürlükten kaldırılan Yönetmelik ile bu Yönetmeliğin lehe olan hükümleri birlikte uygulanır.

YÜRÜRLÜK
Madde 31- Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer.

YÜRÜTME
Madde 32- Bu Yönetmelik hükümlerini Birlik Yönetim Kurulu Başkanı yürütür.

Oda Yönetim Kurulunun Görevleri KOTDEBEA)
1.   O da Genel Kuruluna çalışmaları hakkında rapor vermek ve Genel Kurul kararlarını yerine getirmek.
2.   Oda görevlilerinin atanmasını, işten ayrılmalarını ve terfilerini düzenlemek.
3.   Oda adına taşınmaz mal almak ve satmak, ipotek etmek ve kaldırmak konusunda Y.Kurulu başkanına veya bir Y.k. üyesine yetki vermek.
4.   Kanun ve yönetmeliklere aykırı davranan meslek mensuplarının disiplin kuruluna sevketmek.
5.   Kurs , eğitim ve seminerler düzenlemek
6.   Bütçeyi ve teklifi düzenleyip Genel Kurulun onayına sunmak
7.   En az ücret tarifesine ilişkin teklifi Birliğe sunmak
8.   Oda kayıt ve yıllık aidat önerisini Genel Kurula sunduktan sonra birliğe göndermek
Yönetim Kurulu normal olarak ayda bir toplanabileceği gibi gerekli görüldüğü taktirde Başkanın talebi veya üye tam sayısının salt çoğunluğunun kararı ile toplanır. Y.K salt çoğunlukla toplanır ve kararlar toplantıya katılanların salt çoğunluğu ile alınır.

SMMM VE YMM ODALARI
Odanın Amacı   : (ÇOND)
1.   Mesleki alanda çalışmalar yaparak, mesleğin gelişmesini sağlamak,
2.   Meslek onuru ve üye haklarını korumak
3.   Mesleğin uygulanması ile ilgili normları geliştirmek ve eğitim faaliyetlerinde bulunmak,
4.   Üyeler arasındaki dayanışmayı sağlamak ve haksız rekabeti önlemek.

Odanın Kuruluşu :
Bölgesi içinde en az 25 üyesi bulunan illerde bir oda kurulur. Oda, Birlik yönetim kurulu aracılığıyla Maliye Bakanlığına bildirilmekle tüzel kişilik kazanır. Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler ile Yeminli Mali Müşavirler Odaları ayrı ayrı kurulur.

Odaların Gelirleri :
1.   Odaya Giriş Aidatı : Odaya kaydolan her üyeden kayırt sırasında alınır. 200 rakamının Bütçe Memur Taban Aylığı Katsayısı ile çarpımından az olamaz.
2.   Yıllık Üye Aidatı : Maktu Aidat : Odaya kayıtlı tüm üyeler tarafından Ocak ayında ödenir. Odaya Giriş aidatından az olamaz. Nisbi Aidat: Yalnızca fiilen mesleki faaliyette bulunan meslek mensupları tarafından ödenir. Her üyenin yıllık mesleki kazancının % 1 i tutarındadır.(Bu tutar maktu aidattan az 20 katından da fazla olamaz)
3.   Yardım ve Bağışlar
4.   Çeşitli Gelirler: G.menkul kira gelirleri ve Oda hizmet gelirlerinden oluşur.

Odanın Organları :
1.   Genel Kurul
2.   Yönetim Kurulu
3.   Disiplin Kurulu
4.   Denetleme Kurulu

Genel Kurulun Görevleri (KOTZBYYY)
1.   Odanın amaçlarını gerçekleştirmek için gereken karar ve tedbirleri almak.
2.   Oda Yönetim Kurulu, Disiplin Kurulu, Denetleme Kurulu ve birlik temsilcilerini seçmek
3.   Oda için gerekli taşınmazların satın alınması veya mevcut taşınmazların satılması hususunda Yönetim Kuruluna yetki vermek.
4.   Meslek mensuplarınca uyulması zorunlu meslek kararlar alınması konusunda Birliğe teklifte bulunmak.
5.   Yıllık bütçeyi ve kesin hesapları tasdik etmek.
6.   Oda Yönetim Kurulunun çalışma raporunu incelemek ve kabul etmek
7.   Yönetim Kurulunu ibra etmek, sorumlu görülenler hakkında disiplin soruşturmasına karar vermek.
8.   Oda Yönetim Kurulunca yapılan teklifleri incelemek ve karara bağlamak.

Genel Kurulun Toplantıya Çağrılması
Genel Kurul yılda bir defa Mayıs ayının içinde başkanın daveti üzerine bütçeyi ve gündemdeki diğer konularla birlikte gereken seçimleri yapmak üzere toplanır.
Yönetim Kurulu Başkanı, Yönetim ve Denetleme Kurulu gerekli gördüğü hallerde Genel Kurul toplantıya çağrılabilir.Yönetim Kurulu Başkanı odaya kayıtlı üyelerin beşte birinin yazılı talebi üzerine 15 gün içinde Genel Kurulu toplantıya çağırmak zorundadır.Üyeler toplantıya taahhütlü mektupla veya tevdi edilerek çağrılmalıdır. Toplantı üye tam sayısının salt çoğunluğu ile olur.Birinci toplantıda çoğunluk sağlanamazsa, ikinci toplantıda çoğunluk aranmaz ancak ikinci toplantıda katılan üye sayısı Yönetim,Disiplin ve Denetleme Kurulu asil üyelerinin 2 katından az olamaz.Toplantılarda bir başkan, bir başkan vekili ve iki katip üyeden oluşan başkanlık divanı seçilir.Genel Kurulda kararlar katılanların salt çoğunluğu ile alınır.Oda Yönetim Kurulu Başkanı, Yönetim ve Denetleme Kurulu üyeleri başkanlık divanına seçilemezler.

Oda Yönetim Kurulunun Teşekkülü
Yönetim Kurulu, Genel Kurulca kendi üyeleri arasında iki yıl için seçilen 5 asil 5 yedek üyeden oluşur. Yönetim Kurulu kendi aralarında gizli oyla başkan, başkan yardımcısı, muhasip üye ve oda sekreterini seçerler.Yönetim Kurulu üyeliğine seçilmek için odaya kayıtlı üye sayısı 100 den fazla ise 5 yıllık kıdem şartı aranır.

Oda Yönetim Kurulunun Görevleri KOTDEBEA)
1.   O da Genel Kuruluna çalışmaları hakkında rapor vermek ve Genel Kurul kararlarını yerine getirmek.
2.   Oda görevlilerinin atanmasını, işten ayrılmalarını ve terfilerini düzenlemek.
3.   Oda adına taşınmaz mal almak ve satmak, ipotek etmek ve kaldırmak konusunda Y.Kurulu başkanına veya bir Y.k. üyesine yetki vermek.
4.   Kanun ve yönetmeliklere aykırı davranan meslek mensuplarının disiplin kuruluna sevketmek.
5.   Kurs , eğitim ve seminerler düzenlemek
6.   Bütçeyi ve teklifi düzenleyip Genel Kurulun onayına sunmak
7.   En az ücret tarifesine ilişkin teklifi Birliğe sunmak
8.   Oda kayıt ve yıllık aidat önerisini Genel Kurula sunduktan sonra birliğe göndermek
Yönetim Kurulu normal olarak ayda bir toplanabileceği gibi gerekli görüldüğü taktirde Başkanın talebi veya üye tam sayısının salt çoğunluğunun kararı ile toplanır. Y.K salt çoğunlukla toplanır ve kararlar toplantıya katılanların salt çoğunluğu ile alınır.

Yönetim Kurulu Başkanının Görevleri
1.   Odayı hukuki bakımdan temsil etmek
2.   Kanun, tüzük ve yönetmelikle verilen görevleri yapmak
3.   Genel Kurulu olağan ve olağanüstü toplantıya davet etmek
4.   Yönetim Kurulu toplantılarına başkanlık etmek, müzakereleri yönetmek
5.   Tutanakların sağlıklı olarak düzenlenmesini sağlamak
6.   Yönetim Kurulunca alınan kararların yerine getirilip getirilmediğini denetlemek
7.   Odanın sevk ve idaresini sağlamak

Disiplin Kurulu
Üye sayısı 50 den az olan odalarda 3, 50 den fazla olan odalarda ise 5 üyeden oluşur.Disiplin Kurulu en az 3 üyenin hazır olmasıyla toplanır ve kararlar salt çoğunlukla alınır. Oda Disiplin Kurulu kararlarına karşı 30 gün içinde birlik Disiplin Kuruluna itirazda bulunulabilir.Disiplin kurulunun görevleri:  Oda Yönetim Kurulunun disiplin soruşturması açılması kararı üzerine üyeler hakkında disiplin soruşturması yaparak disiplinle ilgili kararları vermektir.

Denetleme Kurulu
Denetleme Kurulu, Genel Kurul üyeleri arasından iki yıl için seçilecek üç üyeden oluşur. Yönetim Kurulu üyeleri ile Disiplin Kurulu üyeleri Denetleme Kuruluna seçilemezler.Denetleme Kurulu Odanın işlem ve hesaplarını denetlemek ve bu hususta Genel Kurula rapor vermekle görevlidir.

Odanın Gelirleri
1.   Oda Giriş Aidatı  : Odaya kayıt olan her üyeden kayıt anında alınır. 200 rakamının bütçe memur taban aylığı katsayısı ile çarpımı suretiyle bulunacak tutardan az olamaz.
2.   Yıllık Oda Aidatı : Maktu Aidat : 200 rakamının bütçe memur taban aylığı katsayısı ile çarpımından az olamaz. Odaya kayıtlı tüm üyeler tarafından Ocak ayında ödenir. Munzam

Aidat : F
iilen mesleki faaliyet yürüten üyelerden Mayıs ve Ekim aylarında iki taksitte alınır. Her üyeden beyan ettiği yıllık mesleki kazancın % 1 (yıllık maktu aidat  tutarından az 20 katından fazla olamaz)
3.   Yardım ve Bağışlar :
4.   Çeşitli Gelirler : Oda gayrimenkul ve faiz geliri, Odanın yaptığı nakil tescil gibi hizmetlerdn elde edilen gelirler.

Birliğin Gelirleri :
1.   Birliğe dahil odaların gelir bütçelerinden % 10 dan az olmamak üzere alınacak paylar.
2.   Birliğe ait malvarlığından sağlanan gelirler
3.   Ruhsatname ücretleri
4.   Y.M.M. Mühür ücretleri
5.   Bağış ve yardımlar

Birliğin Organları :
Genel Kurul :
Birlik Genel Kurulu Odaların üyeleri arasından seçecekleri temsilcilerden meydana gelir.Her oda, üyelerinin yirmi beşte biri tutarında  temsilci seçer.Temsilciler her odanın genel kurul toplantısında iki yıl için seçilir.Serbest muhasebeci Mali müşavirler odalarının delegelerinin yarısının Serbest Muhasebeci Mali Müşavir olması zorunludur.

Birlik Genel Kurulunun Görevleri : (KOTZBYYY)
1.   Odalar arasında iş birliği kurmak ve bunların gelişmesini sağlayıcı tedbir ve kararları almak
2.   Birlik Y.K., Disiplin Kurulu ve Denetleme Kurulu üyelerini seçmek
3.   Birlik için gerekli taşınmazların alınması veya mevcut taşınmazların satılması hususunda yönetim kuruluna yetki vermek.
4.   Uyulması zorunlu mesleki kararları almak
5.   Birlik bütçe ve kesin hesabı görüşerek karar bağlamak, odalardan alınacak pay miktarlarını ve mühür ücretlerini belirlemek
6.   Yönetim Kurulunu ibra etmek, sorumlu görülenler hakkında disiplin soruşturması açılmasına karar vermek
7.   Birlik yönetim kurulunca hazırlanacak yönetmelik ve raporları incelemek ve onaylamak
8.   Kanunlar ve yönetmeliklerle verilmiş diğer görevleri yapmak

Genel Kurulun Toplantısı :
Birlik Genel Kurulu her yıl Eylül ayında Birlik Yönetim Kurulu Başkanının daveti üzerine toplanır. Birlik Yönetim Kurulu Başkanı, Birlik Yönetim Kurulu ve Denetleme Kurulunun gerekli görmesi halinde olağanüstü toplantıya çağrılabilir. Ayrıca mevcut üyelerin beşte birinin yazılı talebi ile Genel Kurul toplantıya çağrılabilir. Toplantıların yeri, tarihi saati toplantı tarihinden en az yirmi gün önce tirajı 100 .000 in üzerinde olan ve Türkiye de yayınlanan bir gazetede ilan edilir ve ayrıca temsilcilerin adreslerine taahhütlü olarak gönderilir. Genel Kurul üye tam sayısının salt çoğunluğu ile toplanır. İlk toplantıda çoğunluk sağlanamazsa ikinci toplantıda çoğunluk aranmaz. Ancak bu toplantıya katılanların sayısı, Yönetim,Disiplin ve Denetleme Kurulu  asil üyelerinin 2 kartından az olamaz. Genel Kurul toplantılarında kararlar hazır bulunanların salt çoğunluğu ile alınır.

Yönetim Kurulu :
Genel Kurul üyeleri arasından iki yıl için seçilen dokuz asil dokuz yedek üyeden oluşur. Yönetim Kurulu üyelerinden beşinin Yeminli Mali Müşavir olması zorunludur. Yönetim Kurulu kendi üyeleri arasından bir başkan, genel sekreter ve bir muhasip üye seçer.

Birlik Yönetim Kurulunun Görevleri :( KATSEBER)
1.   Genel Kurul kararlarını yerine getirmek
2.   Odalarca tespit edilen giriş ve yıllık aidatların listesini Maliye Bakanlığının onayına sunmak
3.   Birlik adına taşınmaz almak, satmak bunlar üzerinde her türlü ayni hak tesis etmek konusunda yönetim kurulu üyelerine yetki vermek
4.   Bu kanun ve yönetmelik hükümlerine göre yapılması gereken sınavları yapmak
5.   Odaların görüşlerini alarak hazırlayacağı  asgari ücret tarifelerini Maliye Bakanlığının onayına sunmak
6.   Bütçeyi yapmak ve uygulamak
7.   Meslek mensuplarını eğitimini sağlamak
8.   Meslek ruhsatları ve Y.M.M. mühürlerini vermek

Yönetim Kurulu Başkanının Görevleri
1.   Birliği hukuki bakımdan temsil etmek
2.   Yönetim Kurulunu olağan ve olağanüstü toplantıya davet etmek
3.   Yönetim Kuruluna Başkanlık etmek, müzakereleri yönetmek
4.   Tutanakların sağlıklı olarak düzenlenmesini sağlamak
5.   Birlik genel kurulunca ve yönetim kurulunca alınan kararları yerine getirilmesini sağlamak, denetlemek ve izlemek
6.   Kanun tüzük ve yönetmeliklerle verilen diğer görevleri yapmak

KAPAT
Yandex.Metrica